Tak, potrzebna jest zgoda sądu w UK, aby zrobic podział majątku w UK po rozwodzie w Polsce. Aby uniknąć tzw. turystyki rozwodowej (ang. divorce tourism – celowego wybierania jurysdykcji z najkorzystniejszymi przepisami majątkowymi), aplikant musi najpierw uzyskać formalną zgodę sądu (leave / permission).
Artykuł przygotowała AnnaMontgomery.
W dobie globalnej mobilności coraz więcej rodzin dzieli swoje życie między kilka krajów.
Dotyczy to często Polaków w Wielkiej Brytanii. Częsty scenariusz wygląda następująco: małżeństwo rozwodzi się poza granicami Wielkiej Brytanii (np. w Polsce), tam zapada [ lub nie ] rozstrzygnięcie majątkowe na temat majątku w Polsce, a po jakimś czasie jedna ze stron – ze względu na silne powiązania z Anglią lub posiadane w UK aktywa majątkowe – chce dochodzić dodatkowych roszczeń finansowych przed angielskim sądem.
Brytyjskie prawo umożliwia taki krok na mocy Części III Ustawy o postępowaniach małżeńskich i rodzinnych z 1984 roku (Matrimonial and Family Proceedings Act 1984).
Niedawne głośne sprawy, takie jak spór Potanin v Potanina, obnażyły jednak słabości tego systemu filtracyjnego. W branży prawniczej coraz głośniej stawia się pytanie: Czy obecna procedura działa prawidłowo i czy nie nadszedł czas na jej gruntowną reformę?

Polski artykuł został przygotowany przez Annę Montgomery na bazie specjalistycznego tekstu analitycznego opublikowanego przez brytyjską kancelarię International Family Law Group LLP (IFLG).
-
Tytuł oryginału: Financial provision after foreign divorce: is it time to reform the leave/permission filter procedure?
-
Autor: Michael Allum (partner w IFLG)
Czym jest „turystyka rozwodowa” i dlaczego wprowadzono mechanizm zgody.
Turystyka rozwodowa (lub wybór forum – forum shopping), to zjawisko, w którym małżonek niezadowolony z podziału majątku w swoim kraju, próbuje przenieść spór do państwa oferującego hojniejsze zasady finansowe.
Londyn przez lata zyskał opinię „światowej stolicy rozwodów” ze względu na elastyczne podejście sądów i dążenie do równego podziału majątku (sharing principle).
Gdy w 1982 roku Komisja Prawa (Law Commission) rekomendowała wprowadzenie przepisów Części III, w dokumentach roboczych ostrzegano przed tzw. birds of passage („ptakami przelotnymi”) – osobami niemającymi realnych związków z Anglią, które traktowałyby tutejsze sądy jak instancję odwoławczą od zagranicznych wyroków. Aby temu zapobiec, sąd brytyjski zastrzegł, że wszczęcie postępowań finansowych w UK po zagranicznym rozwodzie wymaga uprzedniej zgody sądu na podstawie sekcji 13 Ustawy z 1984 roku.
Jak działa procedura wstępna i gdzie pojawia się problem.
Zgodnie z aktualnymi Zasadami Postępowania Rodzinnego (Family Procedure Rules), wniosek o udzielenie zgody na podział majątku w UK, czyli wszczęcie sprawy z Części III, składa się bez zawiadamiania drugiej strony (without notice / ex parte).
Choć na wnioskodawcy ciąży rygorystyczny prawny obowiązek pełnej szczerości (duty of candor – potwierdzony m.in. w sprawie Obsession Hair and Day Spa Ltd v Hi-Lite Electrical Ltd), w rzeczywistości ogarnięte konfliktem strony, rzetelnie ważą słowa. Naturalną ludzką skłonnością jest pomijanie faktów lub osłabianie argumentów, które mogłyby osłabić szanse na uzyskanie upragnionej zgody. Ujawnienie wszystkich słabych punktów na starcie oznacza bowiem oddanie argumentów przeciwnikowi.
Lekcja ze sprawy Potanin v Potanina: Jak łatwo wprowadzić sąd w błąd.
Problem nieszczelności systemu wstępnego ujawnił się z pełną mocą w głośnym sporze rosyjskiego miliardera Władimira Potanina z jego byłą żoną (Potanin v Potanina).
-
Wprowadzenie w błąd co do faktów – wnioskodawczyni m.in. drastycznie zaniżyła kwotę otrzymanych w Rosji alimentów na dzieci (deklarując 2,3 mln USD zamiast rzeczywistych 7,3 mln USD) oraz wyolbrzymiła swoje relacje i powiązania z Anglią.
-
Wprowadzenie w błąd co do rosyjskiego prawa i postępowań – nie przedstawiono sądowi pełnego obrazu sytuacji, ukrywając fakt, że w Rosji wnioskodawczyni w ogóle nie dochodziła roszczeń opartych na swoich „potrzebach”.
-
Wprowadzenie w błąd co do prawa angielskiego – podczas wstępnego posiedzenia nie powołano się na kluczowe fragmenty precedensowego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie Agbaje, przez co sąd nie przeanalizował właściwie celu legislacyjnego całej ustawy.
Sędzia Cohen otwarcie stwierdził, że gdyby od początku dysponował pełnym i prawdziwym obrazem sprawy, nigdy nie udzieliłby zgody na proces. Co najbardziej alarmujące: sytuacja ta miała miejsce w sprawie prowadzionej przez najwyższej klasy, wyspecjalizowanych londyńskich prawników. Jeśli w tak elitarnych sprawach dochodzi do przeoczeń, można wyobrazić sobie, jak często problem ten powtarza się w mniejszych, mniej nagłośnionych procesach prowadzonych przez mniej doświadczonych pełnomocników.
Ewolucja orzecznictwa: Od Agbaje do zarządzania sprawą.
Przed 2010 rokiem, system sądowy w UK borykał się z zupełnie odwrotnym problemem. Kiedy aplikant uzyskiwał wstępną zgodę sądu, respondent natychmiast składał odrębny wniosek o jej uchylenie (set-aside application). W efekcie generowało to gigantyczne koszty i przeciągało sprawę w nieskończoność, jeszcze zanim na dobre ruszył właściwy proces.
Dlaczego sprawy z Części III są wyjątkowo skomplikowane.
W przeciwieństwie do standardowych apelacji – gdzie sędzia dysponuje pełną transkrypcją wyroku pierwszej instancji oraz jednolitą bazą krajowego prawa – wnioski z Części III wiążą się z ogromną barierą jurysdykcyjną.
-
Sądy w wielu państwach świata nie sporządzają pisemnych uzasadnień w taki sam sposób jak brytyjskie sądy rodzinne.
-
Postępowania zagraniczne często rządzą się zupełnie odmiennymi regułami dowodowymi.
-
Angielscy prawnicy włączający się do sprawy na etapie Części III często nie znają specyfiki lokalnego prawa kraju, w którym orzekano rozwód, a dokumenty wymagają kosztownych tłumaczeń.
Mimo to, obecny oficjalny formularz wniosku o zgodę (Formularz D50E) liczy zaledwie jedną stronę i jest rażąco ubogi w treść. Dla osób próbujących działać bez adwokata (litigants in person) przygotowanie takiego wniosku graniczy z cudem, a dla niedoświadczonych prawników stanowi pułapkę.
Propozycje reform: Jak uzdrowić brytyjski system.
Eksperci ds. międzynarodowego prawa rodzinnego (w tym Michael Allum z renomowanej kancelarii The International Family Law Group), wskazują na pilną potrzebę modernizacji procedury. Wśród kluczowych postulatów reform wymienia się:
-
Przebudowę formularza wniosku o zgodę – Nowy dokument powinien być bardziej szczegółowy. Powinien wymuszać podanie precyzyjnych dat (ślubu, separacji, rozwodu), jasne wskazanie powiązań z Anglią (zgodnie z wymogami sekcji 16 i 18 Ustawy z 1984 r.), podsumowanie rozstrzygnięcia zagranicznego oraz obowiązkowe dołączenie certyfikowanych tłumaczeń wyroków.
-
Wprowadzenie oficjalnych szablonów i wytycznych – Stworzenie jasnych standardów oświadczeń i wzorcowych projektów nakazów sądowych pomogłoby sędziom, prawnikom oraz osobom występującym samodzielnie w sądzie.
-
Uwzględnienie wymiaru międzynarodowego i dyplomatycznego – Brytyjskie sądy muszą pamiętać o delikatności politycznej tych postępowań. Kiedy sąd pierwszej instancji w Anglii de facto podważa orzeczenie sądu najwyższego szczebla z innego państwa, wymaga to absolutnej transparentności i poszanowania międzynarodowej zasady grzeczności sądowej (comitas gentium).
Podsumowanie
Sprawy dotyczące podziału majątku po zagranicznym rozwodzie, w tym w Polsce, to jeden z najbardziej skomplikowanych obszarów współczesnego prawa rodzinnego.
Dla Polaków mieszkających w UK, którzy rozwiedli się w Polsce, ale zgromadzili aktywa po obu stronach granicy, przepisy Części III mogą być szansą na sprawiedliwość, ale też finansową pułapką.
Przypadek Potanina udowodnił, że brytyjski filtr zgody ma pęknięcia, które domagają się pilnej interwencji legislacyjnej i proceduralnej.
Czytaj też:
ANNA MONTGOMERY Rozwody Transgraniczne i Podziału Majątku UK-Polska.
Rozliczenia finansowe przy rozwodzie w UK.Adwokat czy prawnik do rozwodu i podziału majątku w UK – jaka jest różnica i dlaczego tradycyjny solicitor oznacza niepotrzebne i zawyżone koszty?
Rozwód UK 2026 – jakie roszczenia finansowe pozostają po rozwodzie? | ASK MONTGOMERY ADVOCATES
#RozwódUK #PodziałMajątku #PrawoRodzinne #RozliczeniaFinansowe #MatrimonialCausesAct #RozwódWAnglii #PolskiPrawnikOdRozwodu #PolskiPrawnikOdrOzwodu #PodzialMajatkuPolskiAdwokat #AskMontgomeryPodzialMajatku
