Bycie rodzicem wychowującym dziecko w pojedynkę (single parent) w UK, to ogromna siła, ale też codzienna troska o to, co stanie się z dzieckiem, gdyby Ciebie zabrakło.

Dla Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii sytuacja ta jest jeszcze bardziej skomplikowana. Żyjemy na obczyźnie z dala od szerszej rodziny, a polskie i brytyjskie systemy prawne różnią się diametralnie.

Brak oficjalnego testamentu w UK w przypadku samotnego rodzica może doprowadzić do sytuacji, w której los Twojego dziecka zostanie powierzony urzędom, a dorobek Twojego życia trafi w niepowołane ręce.

Największe zagrożenia: Co dzieje się z dzieckiem, gdy zabraknie drugiego rodzica?

Wielu samotnych rodziców żyje w przekonaniu, że w razie ich śmierci opieka nad dzieckiem automatycznie przejdzie na babcię, dziadka, ciocię czy zaufanego przyjaciela. W świetle angielskiego prawa tak to nie działa.

Interwencja urzędów (Social Services): Jeśli rodzic samotnie wychowujący dziecko umrze, a w dokumentach i przed sądem nie ma jasno wskazanej osoby uprawnionej do opieki, uruchamia się procedura kryzysowa. Dziecko może zostać tymczasowo umieszczone w pieczy zastępczej (foster care), dopóki sąd rodzinny nie rozstrzygnie, kto ma przejąć nad nim władzę rodzicielską.
Brak automatyzmu rodzinnego: Członkowie rodziny (nawet najbliżsi, jak dziadkowie) nie mają automatycznego prawa do przejęcia opieki bez formalnej decyzji sądu. Oznacza to dla dziecka dodatkową traumę, stres i pobyt w obcym środowisku w najtrudniejszym momencie jego życia.

Scenariusze z życia Polaków w UK: Majątek w UK i w Polsce.

Samotni rodzice często posiadają aktywa w dwóch krajach – np. oszczędności i wynajmowany lub kupiony na kredyt dom w UK, a także mieszkanie czy działkę w Polsce.

Scenariusz 1 (Brak testamentu): Zgodnie z brytyjskim prawem dziedziczenia ustawowego (intestacy rules), cały majątek trafi bezpośrednio do małoletniego dziecka. Ponieważ jednak dziecko nie może legally zarządzać dużymi sumami pieniędzy ani nieruchomością przed ukończeniem 18. roku życia, sąd musi powołać oficjalnego zarządcę majątku (administratora). Generuje to ogromne koszty prawne (probate), opóźnienia, a pieniądze zamiast służyć dziecku na bieżąco, są „zamrażane” do jego pełnoletności.
Scenariusz 2 (Majątek w Polsce i UK): Posiadanie nieruchomości w Polsce w razie śmierci w UK bez testamentu wymusza przechodzenie przez skomplikowane procedury spadkowe w obu krajach równocześnie, co dla zagubionej rodziny w Polsce jest drogą przez mękę.

Jak zabezpieczyć dziecko testamentem.

Sporządzenie właściwego testamentu, to najpotężniejsze narzędzie, jakim dysponujesz jako samotny rodzic. Pozwala ono na:

Wskazanie opiekuna prawnego (Legal Guardian): W testamencie legalnie i bezdyskusyjnie wyznaczasz osobę (lub osoby), które w razie Twojej śmierci natychmiast przejmą opiekę nad dzieckiem. Oszczędzasz mu traumy związanej z urzędami.
Utworzenie funduszu powierniczego (Trust) dla dziecka: Możesz zdecydować, że cały Twój majątek (dom, oszczędności z UK i polskie nieruchomości) trafi do specjalnego funduszu zarządzanego przez zaufanych powierników (trustees). Dzięki temu środki będą wydawane stopniowo – np. na edukację, codzienne potrzeby czy zakup mieszkania – dopiero wtedy, gdy dziecko osiągnie wiek, który sama/sam wskaziesz (np. 21 lub 25 lat, a nie od razu w dniu 18. urodzin).

Dlaczego testament jest kluczowy dla niepozostających w małżeństwie rodziców w UK.

1. Wyznaczenie opiekuna dla Twoich dzieci.

Jeśli masz dzieci poniżej 18. roku życia, sporządzenie testamentu pozwala na legalne wskazanie opiekuna, który przejmie obowiązki rodzicielskie w razie Twojej śmierci. Bez tego decyzję podejmują sądy rodzinne. Nawet jeśli zakładasz, że drugi rodzic automatycznie przejmie pełną opiekę, nie jest to wcale gwarantowane – zwłaszcza jeśli opieka rodzicielska nie jest dzielona prawnie i na co dzień lub istnieją wątpliwości co do zdolności żyjącego rodzica do opieki nad dziećmi.

2. Wskazanie osób zarządzających Twoim majątkiem zamiast zdać się na prawo.

Brytyjskie prawo wymaga wyznaczenia dwóch osób do zarządzania majątkiem w imieniu małoletnich dzieci. Jedynym sposobem na zagwarantowanie, że majątkiem zmarłego rodzica zarządzać będą osoby obdarzone przez Ciebie zaufaniem, jest sporządzenie testamentu.

3. Ochrona partnera – brak ślubu oznacza brak uznania w świetle prawa.

Zgodnie z brytyjskimi przepisami o dziedziczeniu ustawowym (intestacy rules), partnerzy żyjący bez ślubu nie mają żadnego prawnego prawa do dziedziczenia po sobie – nawet jeśli mieszczkali pod jednym dachem przez dziesięciolecia lub wychowują wspólne dzieci. Bez testamentu Twój partner może zostać z niczym, podczas gdy majątek trafi do dzieci, rodziców lub innych krewnych. To może narazić go na ogromne trudności finansowe, a nawet utratę dachu nad głową.

Obecnie jest projekt zmian w prawie dotyczący rodziców czy par bez ślubu. >>> Nowe przepisy dotyczące wspólnych finansów dla par bez ślubu w UK w 2026/2027. Jakie będą Twoje prawa?

>>> Żyjesz bez ślubu w UK? Rząd wprowadza reformę, która wpłynie na Twoje prawa finansowe.

4. Utworzenie funduszu powierniczego (Trust) dla dzieci

Bez testamentu Twoje dzieci odziedziczą majątek na zasadach dziedziczenia ustawowego w wieku 18 lat. Wielu rodziców uważa, że to zbyt wcześnie, by młody człowiek potrafił zarządzać dużą sumą pieniędzy. Sporządzając testament, możesz utworzyć fundusz powierniczy i wyznaczyć powierników (trustees), którzy będą zarządzać majątkiem do czasu, aż dzieci dorosną lub osiągną odpowiednią dojrzałość finansową. Możesz także kontrolować, na co przeznaczane są środki – np. na ich edukację czy codzienne potrzeby.

5. Unikanie sporów rodzinnych i opóźnień sądowych.

Żałoba sama w sobie jest wystarczająco trudna bez dodatkowego stresu związanego z niepewnością prawną. Dobrze sporządzony testament zapewnia jasność, minimalizuje konflikty rodzinne i sprawia, że Twoje życzenia są realizowane szybko i sprawnie – zamiast uwikłania najbliższych w wyniszczające batalie emocjonalne i finansowe.

6. Ograniczenie podatku od spadków (Inheritance Tax).

Testament pomaga również w planowaniu majątkowym (estate planning), umożliwiając potencjalne zmniejszenie obciążeń podatkowych dzięki odpowiedniej strukturze, uwzględnieniu kwot wolnych od podatku, darowizn czy zapisów na cele charytatywne.

Co powinieneś zrobić teraz?

Jeśli żyjesz w związku niesformalizowanym i masz dzieci, lub jestes samotnym rodzicem, sporządzenie testamentu, to nie tylko rozsądny krok – to konieczność. Oto jak zacząć:

Zadzwoń do nas na 07703392121
Aktualizuj swój testament – zwłaszcza gdy zmienia się Twój status, rodzą się kolejne dzieci lub modyfikuje sytuacja finansowa.
Przechowuj testament w bezpiecznym miejscu i poinformuj najbliższych, gdzie go szukać.

Refleksja końcowa

Nikt z nas nie lubi myśleć o śmierci – jednak bezczynność może sprawić, że Twój partner i dzieci pozostaną bezbronni. Testament daje Ci spokój ducha, że osoby, które kochasz, będą zaopiekowane, chronione i zabezpieczone bez względu na okoliczności.

Prawo spadkowe w Anglii i Walii jest skomplikowane, a błędy mogą kosztować. Jeśli obawiasz się o swój majątek lub chcesz zabezpieczyć przyszłość swoich bliskich i dzieci: działaj, zanim sytuacja stanie się kryzysowa – dobrze sporządzony testament to najtańsze „ubezpieczenie” dorobku Twojego życia. Pamiętaj, że każdy przypadek jest inny. Powyższe punkty stanowią wskazówki, ale nie zastępują porady prawnej.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej porady, koszt konsultacji video (dostępnej na terenie całego UK) wynosi £250.
Jeśli natomiast chcesz od razu zlecić sporządzenie testamentu, zadzwoń na Tel. 07703392121

🔗 Skontaktuj się z Anną Montgomery i jej zespołem – opowiedz nam o swojej sytuacji, a my stworzymy dla Ciebie bezpieczną strategię i profesjonalnie sporządzimy Twój testament. >>>Kontakt.

Czytaj też:

TESTAMENTY DLA POLAKÓW W UK- Cennik

Dlaczego testament w UK jest tak ważny dla par bez ślubu i samotnych rodziców? Kompleksowy poradnik dla Polaków

Testament dla samotnych rodziców (single parents) w UK – jak zabezpieczyć przyszłość dziecka.