Rozwód w Polsce może być strzałem w kolano jeśli mieszkasz w UK.

Jesteś Polakiem, ślub odbył się w Polsce, więc rozwód również powinien być w Polsce?

Niekoniecznie.

To jeden z częstszych błędów popełnianych przez Polaków, którzy od wielu lat mieszkają albo wcześniej mieszkali w Anglii lub Walii. Sam fakt, że małżeństwo zostało zawarte w Polsce, nie oznacza automatycznie, że właśnie tam najlepiej rozpocząć postępowanie rozwodowe.

Jeżeli Twoje życie przez ostatnie lata było związane z Wielką Brytanią, przed złożeniem pozwu w Polsce warto sprawdzić, który kraj ma jurysdykcję i jakie konsekwencje może mieć wybór sądu.

W sprawach międzynarodowych decyzja podjęta na początku może mieć znaczenie dla całego dalszego postępowania.

Mieszkasz w UK? Najpierw sprawdź, gdzie możesz się rozwieść.

W przypadku małżeństw mających związki z więcej niż jednym państwem nie powinno się zaczynać od pytania:

„Gdzie będzie taniej?”

Najpierw należy ustalić:

„Który sąd ma jurysdykcję do rozpoznania mojej sprawy?”

W Anglii i Walii jurysdykcja w sprawach rozwodowych może opierać się między innymi na habitual residence, czyli miejscu zwykłego pobytu, oraz w określonych przypadkach na domicile. Oficjalne wytyczne brytyjskie wskazują, że typową podstawą jurysdykcji jest sytuacja, w której jedno lub oboje małżonkowie są zwykle zamieszkali w Anglii i Walii.

Dlatego fakt, że jesteś obywatelem Polski albo że ślub odbył się w Polsce, nie powinien być jedynym kryterium wyboru kraju rozwodu.

„Ale przecież jestem Polakiem”.

To właśnie tutaj wiele osób podejmuje decyzję zbyt szybko.

Ktoś mieszka od 10 czy 15 lat w Anglii, tutaj pracuje, tutaj znajduje się centrum jego życia, a kiedy dochodzi do rozpadu małżeństwa, pierwsza myśl brzmi:

„Pojadę do Polski i tam się rozwiodę.”

Tymczasem w sprawach transgranicznych należy najpierw przeanalizować rzeczywistą sytuację obojga małżonków.

Znaczenie może mieć między innymi:

• gdzie obecnie mieszkają małżonkowie,
• gdzie mieszkali w ostatnim okresie,
• gdzie znajduje się centrum ich życia,
• jakie związki zachowali z Anglią i Walią,
• czy w którymś kraju zostało już rozpoczęte postępowanie.

Od 1 stycznia 2021 r., po zakończeniu okresu przejściowego po Brexicie, dawne unijne zasady nie mają już w Wielkiej Brytanii zastosowania do nowych spraw w taki sam sposób jak wcześniej. W przypadku postępowań dotyczących UK i państwa UE trzeba więc szczególnie uważać na kwestie jurysdykcji oraz późniejszego uznania orzeczenia.

Rozwód w Anglii i Walii wygląda inaczej niż rozwód w Polsce.

To również może mieć ogromne znaczenie.

W Anglii i Walii obowiązuje obecnie system no-fault divorce. Przy składaniu wniosku o rozwód nie trzeba prowadzić procesu mającego na celu wykazanie, że drugi małżonek był winny rozpadu związku. Podstawą jest stwierdzenie, że małżeństwo rozpadło się trwale. Oficjalna procedura przewiduje również możliwość złożenia wspólnego albo indywidualnego wniosku o rozwód.

Polski system prawny jest skonstruowany inaczej. Mówi się też, że jest skorumpowany.

Zgodnie z polskim Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym podstawą rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Polski sąd, co do zasady, rozstrzyga również kwestię winy za rozkład pożycia, chyba że oboje małżonkowie zgodnie zażądają zaniechania orzekania o winie. A to może mieć ogromny wpływ na finanse i sprawę dzieci w polskim sądzie.

Wina w polskim rozwodzie – i jej konsekwencje.

Jedną z istotnych różnic pomiędzy rozwodem w Polsce a rozwodem w Anglii i Walii jest kwestia winy za rozkład małżeństwa. W Polsce sąd co do zasady orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, chyba że oboje małżonkowie zgodnie zażądają rozwodu bez orzekania o winie.

Orzeczenie o winie nie jest wyłącznie kwestią symboliczną. Może mieć konkretne konsekwencje finansowe po rozwodzie. Jeżeli jeden z małżonków zostanie uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, a rozwód spowoduje istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może – na jego żądanie – zobowiązać małżonka wyłącznie winnego do przyczyniania się do zaspokajania jego usprawiedliwionych potrzeb. W takiej sytuacji małżonek niewinny nie musi wykazywać, że znajduje się w niedostatku.

Znaczenie ma również to, że małżonek wyłącznie winny może mieć trudniejszą sytuację, jeżeli sam chce uzyskać rozwód, a drugi małżonek nie wyraża na niego zgody. Polski Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje, że rozwód na żądanie małżonka wyłącznie winnego co do zasady nie jest dopuszczalny, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę albo odmowa zgody byłaby w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W takiej sytuacji, sąd polski może nie wyrazić zgody na rozwód.

Postępowanie z orzekaniem o winie może też być bardziej konfliktowe w Polsce i wymagać przedstawiania dowodów dotyczących przebiegu małżeństwa, zachowania stron i przyczyn jego rozpadu.

Dla osoby, która od wielu lat mieszka w UK, może to oznaczać konieczność prowadzenia znacznie bardziej spornego postępowania niż rozwód w Anglii i Walii, gdzie obowiązuje system no-fault divorce i  bez chodzenia do sądu.

Przykład z praktyki kancelarii – gdy sąd w Polsce nie dał rozwodu.

Do Ask Montgomery Adwokaci zgłosił się klient, który od około 20 lat mieszkał w Anglii. Jego małżeństwo faktycznie nie funkcjonowało już od wielu lat. Małżonkowie nie prowadzili wspólnego życia, nie utrzymywali regularnego kontaktu, a ich dzieci były już dorosłe. Klient od dawna mieszkał w Anglii, gdzie ułożył sobie życie na nowo i pozostawał w trwałym związku z nową partnerką.

W pierwszej kolejności próbował zakończyć małżeństwo w Polsce. Pomimo wieloletniej separacji faktycznej oraz tego, że jego życie od dawna koncentrowało się w Anglii, postępowanie w Polsce nie doprowadziło do uzyskania rozwodu, gdyż żona nie wyraziła zgody. Dla klienta oznaczało to dalsze funkcjonowanie w formalnym małżeństwie, które w rzeczywistości od wielu lat już nie istniało.

Sprawą zajęła się Anna Montgomery, Dyrektor Ask Montgomery Adwokaci. Po analizie sytuacji klienta, postępowanie rozwodowe zostało rozpoczęte w Anglii i Walii. W tutejszym systemie rozwodowym drugi małżonek nie musi wyrażać zgody na sam rozwód, a kluczowe znaczenie ma prawidłowe przeprowadzenie procedury i skuteczne doręczenie dokumentów.

Jednym z najważniejszych elementów sprawy było doprowadzenie do skutecznego doręczenia pozwu żonie klienta. Kancelaria podejmowała działania zmierzające do tego, aby dokumenty zostały prawidłowo przekazane i aby postępowanie mogło być kontynuowane bez dalszego wieloletniego impasu.Zakończyło się to sukcesem.

Dopiero przeprowadzenie rozwodu w Anglii i Walii pozwoliło klientowi ostatecznie zakończyć małżeństwo, które faktycznie rozpadło się wiele lat wcześniej.

Dla klienta miało to ogromne znaczenie nie tylko prawne, ale również osobiste. Przez lata pozostawał formalnie związany małżeństwem, mimo że jego życie rodzinne i osobiste wyglądało już zupełnie inaczej. Przedłużająca się sytuacja wpływała również na atmosferę w jego obecnym domu i na relację z partnerką, z którą od dawna wspólnie mieszkał w Anglii.

Po zakończeniu postępowania klient odczuł ogromną ulgę i satysfakcję, że po latach niepewności udało się wreszcie uregulować jego sytuację prawną.

Ta sprawa pokazuje, dlaczego w rozwodzie międzynarodowym nie zawsze warto automatycznie zakładać, że skoro małżeństwo zostało zawarte w Polsce albo oboje małżonkowie są Polakami, rozwód również powinien być prowadzony właśnie tam. Jeżeli życie małżonków od wielu lat związane jest z Anglią i Walią, wybór jurysdykcji może mieć zasadnicze znaczenie dla całego przebiegu sprawy.

Czy rozwód w Polsce może więc być „strzałem w kolano”.

W niektórych sytuacjach – może okazać się decyzją podjętą bez pełnej wiedzy o konsekwencjach.

Nie dlatego, że każdy Polak mieszkający w UK powinien automatycznie rozwodzić się w Anglii. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś wybiera Polskę wyłącznie dlatego, że: „Jestem Polakiem, więc tam powinienem się rozwieść”

albo: „Ślub był w Polsce, więc rozwód też musi być w Polsce”.

W sprawach międzynarodowych takie założenie może być zbyt uproszczone. Najpierw należy sprawdzić jurysdykcję oraz skutki wyboru konkretnego systemu prawnego.

A jeśli mieszkałeś w UK, ale teraz jesteś w Polsce?

Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy. Jeżeli jedno z małżonków nadal mieszka w Anglii lub Walii albo strony przez wiele lat miały tam centrum swojego życia, może istnieć związek sprawy z jurysdykcją Anglii i Walii.

Znaczenie mogą mieć zarówno habitual residence, jak i – w odpowiednich przypadkach – domicile. Brytyjskie przepisy przewidują również możliwość rozważania równoległych postępowań toczących się w innym państwie.

Dlatego przed złożeniem pierwszego pozwu warto uzyskać poradę dotyczącą obu jurysdykcji. Więcej na ten temat w artykule >>>Czy możesz się rozwieść w UK, jeśli mieszkasz już w Polsce?

Jak Polska i Anglia różnią się w podejściu do majątku po rozwodzie.

Jaki majątek może być brany pod uwagę?

W Polsce punktem wyjścia jest podział majątku wspólnego małżonków, czyli co do zasady tego, co zostało zgromadzone w czasie trwania wspólności majątkowej.

Majątek należący do jednego z małżonków przed ślubem, a także określone składniki nabyte w drodze spadku lub darowizny, zasadniczo pozostają majątkiem osobistym i nie podlegają zwykłemu podziałowi majątku wspólnego.

W Anglii i Walii podejście jest znacznie bardziej elastyczne. Sąd nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia, co formalnie stanowiło majątek wspólny. Może brać pod uwagę również składniki należące pierwotnie tylko do jednego z małżonków, zwłaszcza jeżeli były wykorzystywane przez rodzinę.

Szczególne znaczenie ma tutaj dom rodzinny – matrimonial home. Nawet jeżeli nieruchomość została nabyta przed ślubem przez jedną osobę, sąd może uwzględnić ją przy rozstrzyganiu spraw finansowych, jeżeli wymaga tego sytuacja rodziny.

Sąd angielski ma znacznie większą swobodę.

W Anglii i Walii sąd stosuje kryteria określone w section 25 Matrimonial Causes Act 1973. Analizuje nie tylko wartość majątku, ale również całokształt sytuacji stron.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• dochody i możliwości zarobkowe każdego z małżonków,
• wiek stron,
• długość małżeństwa,
• dotychczasowy standard życia,
• potrzeby mieszkaniowe,
• sytuacja finansowa po rozwodzie,
• opieka nad dziećmi,
• wkład każdej ze stron w życie rodzinne.

Jeżeli jeden z małżonków ograniczył lub przerwał karierę zawodową po to, aby zajmować się dziećmi i domem, sąd angielski może uwzględnić to przy ustalaniu sposobu podziału aktywów oraz ewentualnego wsparcia finansowego.

W Polsce zasadą pozostają równe udziały małżonków w majątku wspólnym. Ustalenie nierównych udziałów jest możliwe, ale wymaga spełnienia określonych przesłanek i nie jest standardowym rozwiązaniem.

Czy sąd w Anglii może podzielić majątek znajdujący się w Polsce?

Tak. W postępowaniu o financial remedy sąd w Anglii i Walii bierze pod uwagę cały majątek i zasoby finansowe małżonków, a nie tylko aktywa znajdujące się na terenie Wielkiej Brytanii. Oznacza to, że nieruchomość, oszczędności, udziały w firmie czy inne aktywa znajdujące się w Polsce powinny zostać ujawnione i mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu sprawiedliwego rozliczenia pomiędzy małżonkami. Section 25 Matrimonial Causes Act 1973 nakazuje sądowi brać pod uwagę „property and other financial resources” każdej ze stron.

Trzeba jednak odróżnić uwzględnienie polskiego majątku w rozliczeniu od bezpośredniego wykonania angielskiego orzeczenia w Polsce. Sąd angielski może przykładowo tak ukształtować podział aktywów lub nakazać jednej ze stron podjęcie określonych działań dotyczących majątku w Polsce, ale jeżeli konieczne będzie formalne przeniesienie własności polskiej nieruchomości, wpis do księgi wieczystej lub przymusowe wykonanie orzeczenia, mogą być potrzebne dodatkowe czynności zgodnie z prawem polskim.

Dlatego majątek w Polsce nie jest „niewidoczny” dla sądu angielskiego. Jeżeli rozwód i sprawy finansowe są prowadzone w Anglii i Walii, polskie aktywa mogą mieć realny wpływ na końcowy podział majątku i powinny zostać ujawnione w Form E.

Dom rodzinny i opieka nad dziećmi w podziale majątku w Anglii.

W Anglii i Walii sąd w czasie rozwodu i podziału majątku bierze pod uwagę przede wszystkim potrzeby rodziny, w szczególności małoletnich dzieci. Jeżeli dzieci nadal mieszkają z jednym z rodziców, a sprzedaż domu oznaczałaby utratę stabilnego miejsca zamieszkania, sąd może odroczyć sprzedaż nieruchomości albo pozostawić dom do dalszego zamieszkiwania przez rodzica sprawującego główną opiekę nad dziećmi.

Może mieć to szczególne znaczenie wtedy, gdy ten rodzic – często matka – nie ma wystarczających dochodów lub zdolności kredytowej, aby od razu przejąć kredyt hipoteczny albo kupić inną nieruchomość.

Sąd angielski nie traktuje również wieloletniego zajmowania się domem i wychowywania dzieci jako „braku wkładu” w małżeństwo. Jeżeli jedno z małżonków przez wiele lat nie pracowało lub ograniczyło swoją karierę zawodową po to, aby wychowywać dzieci i prowadzić dom, taki wkład jest brany pod uwagę przy rozstrzyganiu spraw finansowych.

W prawie Anglii i Walii wkład w opiekę nad rodziną może być traktowany równie poważnie jak wkład finansowy drugiego małżonka.

Rozwód w Polsce  nie podzieli majątku i domu z UK.

Jeżeli rozwodzisz się w Polsce, ale dom lub mieszkanie znajduje się w Wielkiej Brytanii trzeba bardzo wyraźnie rozdzielić dwie kwestie: sam rozwód i podział majątku.

Polski sąd nie może po prostu wydać skutecznego wobec angielskiego Land Registry rozstrzygnięcia, które przeniesie własność domu w Anglii, nakaże zmianę udziałów albo zastąpi angielskie postępowanie finansowe. W odniesieniu do praw rzeczowych do nieruchomości znaczenie ma prawo państwa, w którym ta nieruchomość się znajduje.

W praktyce oznacza to, że możesz uzyskać rozwód w Polsce, a następnie nadal mieć nieuregulowany dom, kredyt hipoteczny i roszczenia finansowe w Anglii. Wówczas  konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania przed sądem Anglii i Walii, a w niektórych sytuacjach także uzyskanie zgody sądu na złożenie odpowiedniego wniosku po zagranicznym rozwodzie.

Podobny problem może pojawić się przy roszczeniach dotyczących wsparcia finansowego dla byłego małżonka czy obowiązku utrzymania dziecka. Sam polski wyrok rozwodowy nie oznacza automatycznie, że wszystkie kwestie finansowe związane z życiem rodziny w Anglii zostały zakończone.

Dlatego osoba, która od wielu lat mieszka w UK i posiada tutaj dom, prace, życie nie powinna patrzeć wyłącznie na to, gdzie najłatwiej i najtaniej uzyskać rozwód. Trzeba od razu ustalić, który sąd będzie mógł skutecznie uregulować nieruchomość i pozostałe sprawy finansowe. Inaczej można zakończyć małżeństwo w Polsce, a następnie rozpocząć kolejne postępowanie w Anglii.

Dlaczego wybór kraju może mieć ogromne znaczenie w czasie rozwodu.

Jeżeli małżonkowie są związani zarówno z Polską, jak i z Anglią lub Walią, wybór jurysdykcji nie powinien być przypadkowy.

To, w którym kraju zostanie przeprowadzone postępowanie, może wpływać na sposób oceny majątku, zakres możliwych roszczeń, pozycję każdego z małżonków oraz sposób uregulowania ich sytuacji po rozwodzie.

Dlatego przed rozpoczęciem sprawy warto sprawdzić nie tylko, gdzie można się rozwieść, ale również jakie skutki prawne i finansowe może wywołać wybór danego kraju.

W sprawach polsko-brytyjskich pozornie prosta decyzja o miejscu złożenia pozwu może później mieć bardzo poważne konsekwencje.

Czy rozwód z Polski będzie ważny w UK.

To osobne i bardzo ważne zagadnienie.

Rozwód uzyskany za granicą może zostać uznany w Anglii i Walii, jeżeli spełnia odpowiednie wymogi prawa brytyjskiego. W przypadku rozwodów zagranicznych znaczenie mają między innymi przepisy Family Law Act 1986. Oficjalne wytyczne brytyjskie wskazują m.in. na skuteczność rozwodu zgodnie z prawem państwa, w którym został uzyskany, oraz określony związek jednej ze stron z tym państwem, np. poprzez habitual residence, domicile lub obywatelstwo.

Po Brexicie kwestii uznawania orzeczeń pomiędzy UK a państwami Unii Europejskiej nie należy więc traktować jako czystej formalności bez wcześniejszego sprawdzenia konkretnej sytuacji.

Czy rozwód z UK będzie ważny w Polsce?

Tak. Rozwód uzyskany w Anglii i Walii może być uznany w Polsce. Sam fakt, że rozwód został przeprowadzony przed sądem brytyjskim, nie oznacza, że małżeństwo nadal trwa w polskich rejestrach.

W praktyce po uzyskaniu Final Order warto doprowadzić do wpisania informacji o rozwodzie do polskiego aktu małżeństwa. W tym celu składa się odpowiedni wniosek do właściwego Urzędu Stanu Cywilnego wraz z brytyjskim dokumentem rozwodowym oraz wymaganym tłumaczeniem na język polski. Po dokonaniu rejestracji przy akcie małżeństwa pojawia się wzmianka o rozwodzie.

Jest to szczególnie ważne, jeżeli później chcesz załatwiać sprawy urzędowe w Polsce, uzyskać aktualny odpis aktu małżeństwa, zawrzeć kolejny związek małżeński albo po prostu mieć prawidłowo zaktualizowany stan cywilny w polskich rejestrach.

Dlatego po rozwodzie w UK dobrze jest nie poprzestawać na samym Final Order, ale również zarejestrować rozwód w Polsce, aby dokumentacja w obu krajach była spójna. Szczegóły na temat rejestarcji rozwodu z UK w Polsce znajdziesz w tym artykule. >>>Szybka Rejestracja Rozwodu z UK w Polsce bez wyjazdu.

W jakich codziennych sytuacjach może być potrzebny dokument rozwodowy w UK?

Dokument potwierdzający rozwód może być potrzebny nie tylko w sądzie. W codziennym życiu może pojawić się przy wielu formalnościach, szczególnie wtedy, gdy trzeba udowodnić zmianę stanu cywilnego albo uporządkować wspólne sprawy po małżeństwie.

Może być potrzebny lub pomocny między innymi przy:

• usuwaniu byłego małżonka ze wspólnych zobowiązań lub dokumentacji finansowej, jeżeli dana instytucja wymaga potwierdzenia rozwodu;
• zmianach dotyczących kredytu hipotecznego lub nieruchomości, szczególnie gdy po rozwodzie zmienia się własność domu albo odpowiedzialność za mortgage;
• kontaktach z bankiem, jeżeli trzeba uporządkować wspólne rachunki lub potwierdzić zmianę sytuacji rodzinnej;
• sprawach emerytalnych i pension sharing, jeżeli rozwód wiąże się z podziałem praw emerytalnych;
• ubezpieczeniach na życie, polisach i benefitach pracowniczych, gdy trzeba zmienić osobę uprawnioną lub status małżonka;
• sprawach spadkowych i przy aktualizacji testamentu, jeżeli konieczne jest wykazanie, że małżeństwo zostało rozwiązane;
• ponownym zawarciu małżeństwa lub civil partnership;
• sprawach imigracyjnych i wizowych, jeżeli urząd wymaga potwierdzenia zakończenia poprzedniego małżeństwa;
• postępowaniach sądowych lub finansowych po rozwodzie, gdy trzeba wykazać, że małżeństwo zostało już formalnie rozwiązane.

Jeżeli rozwód został przeprowadzony w Anglii i Walii, masz brytyjski Final Order, który funkcjonuje bezpośrednio w tutejszym systemie.

Jeżeli rozwód został przeprowadzony w Polsce, nie otrzymujesz takiego dokumentu i przy niektórych formalnościach możesz być zobowiązany do przedstawienia polskiego wyroku rozwodowego, tłumaczenia oraz – w zależności od instytucji – dodatkowego potwierdzenia jego skuteczności w UK.

Problem z zagranicznym rozwodem w UK.

Polski rozwód gdy mieszkasz w UK.

Jeżeli mieszkasz lub przez wiele lat mieszkałeś w UK, a rozważasz rozwód w Polsce, nie składaj pozwu tylko dlatego, że jesteś Polakiem albo zawarłeś małżeństwo w Polsce.

Najpierw ustal:

czy sądy Anglii i Walii mają jurysdykcję,
czy sądy polskie mają jurysdykcję,
czy istnieje możliwość wyboru pomiędzy dwoma państwami,
oraz jakie będą konsekwencje rozpoczęcia postępowania w każdym z nich.

Dopiero wtedy można świadomie zdecydować, gdzie rozpocząć rozwód.

Mieszkasz lub mieszkałeś w UK i zastanawiasz się nad rozwodem w Polsce?

W Ask Montgomery Advocates zajmujemy się sprawami rodzinnymi dotyczącymi Polaków mieszkających w Anglii i Walii, w tym sprawami z elementem polsko-brytyjskim.

Jeżeli nie wiesz, czy rozwód rozpocząć w Polsce, czy w Anglii i Walii, warto sprawdzić swoją sytuację przed złożeniem pierwszego wniosku do sądu.

Skontaktuj się z nami i umów konsultację dotyczącą Twojej indywidualnej sytuacji.

Potrzebujesz profesjonalnej pomocy prawnej.