Rozwód w UK

Przemoc domowa a podział majątku po rozwodzie w Anglii – czy ma wpływ na wynik sprawy finansowej.

Wiele osób, a szczególnie kobiet, zakłada, że jeżeli w małżeństwie występowała przemoc domowa, sąd rodzinny automatycznie uwzględni ten fakt przy podziale majątku i przyzna osobie pokrzywdzonej większą część majątku. W praktyce prawo Anglii i Walii jest znacznie bardziej skomplikowane. Wiele Polek mieszkających w Wielkiej Brytanii przez lata pozostaje w małżeństwach, w których występuje przemoc domowa. […]

przemoc domowa a podzial majatku po rozwodzie

Wiele osób, a szczególnie kobiet, zakłada, że jeżeli w małżeństwie występowała przemoc domowa, sąd rodzinny automatycznie uwzględni ten fakt przy podziale majątku i przyzna osobie pokrzywdzonej większą część majątku. W praktyce prawo Anglii i Walii jest znacznie bardziej skomplikowane.

Wiele Polek mieszkających w Wielkiej Brytanii przez lata pozostaje w małżeństwach, w których występuje przemoc domowa. Nie zawsze jest to wyłącznie przemoc fizyczna. Może przybierać formę przemocy psychicznej i emocjonalnej, gróźb, zastraszania, poniżania, kontrolowania kontaktów z rodziną i znajomymi, coercive control, przemocy seksualnej, niszczenia rzeczy, śledzenia, a także przemocy ekonomicznej polegającej na kontrolowaniu pieniędzy, ograniczaniu dostępu do kont, uzależnianiu partnerki finansowo czy pozostawianiu jej samej z mortgage i rachunkami.

W wielu przypadkach kobiety przez długi czas milczą. Powodem może być strach przed reakcją męża, troska o dzieci, brak własnych środków finansowych, wspólny dom i kredyt hipoteczny, zależność ekonomiczna, wstyd przed rodziną i otoczeniem albo obawa przed rozpoczęciem życia od nowa w obcym kraju.

Domestic abuse pozostaje też w dużej mierze zjawiskiem ukrytym i wiele przypadków nigdy nie trafia na Policję. W pewnym momencie jednak często dochodzi do sytuacji, w której dalsze wspólne życie staje się niemożliwe.

Kobieta podejmuje decyzję o rozstaniu lub rozwodzie, ale wtedy problem przemocy łączy się z kolejnym bardzo praktycznym problemem: co stanie się z domem, mortgage, oszczędnościami i pozostałym majątkiem?

Bardzo często dom rodzinny jest wspólną własnością małżonków, oboje są stronami mortgage, a osoba doświadczająca przemocy nadal musi mieszkać w nieruchomości z dziećmi lub obawia się powrotu drugiego małżonka. Wtedy domestic abuse przestaje być wyłącznie kwestią bezpieczeństwa i zaczyna bezpośrednio łączyć się z financial remedy, czyli podzieleniem majátku, potrzebami mieszkaniowymi dzieci, kosztami utrzymania domu i dalszą sytuacją finansową całej rodziny.

mgr Anna Montgomery Specjalista Rozwodu Uk dla Polakow office Londyn Punlikacje o rozwodzieW tym artykule, Dyrektor kancelarii Anna Montgomery, strateg rozwodowy, finansowy i  specjalistka rozwodów [ >>> Anna Montgomery Specjalista Rozwodu i Podziału Majątku UK – Publikacje.],  odnosi się przede wszystkim do kobiet i polskich żon mieszkających w UK, nie dlatego, że mężczyźni nie mogą być ofiarami domestic abuse — mogą i również potrzebują ochrony.

Dane dla całej Anglii i Walii pokazują jednak, że kobiety częściej doświadczają domestic abuse niż mężczyźni. W roku zakończonym w marcu 2025 r. ONS oszacował, że przemocy domowej doświadczyło około 2,2 mln kobiet i 1,5 mln mężczyzn, a w policyjnych danych z 32 jednostek kobiety stanowiły 72,1% ofiar przestępstw związanych z domestic abuse. Nie ma natomiast podstaw, aby na podstawie tych danych twierdzić, że dokładnie taka sama proporcja występuje szczególnie wśród Polaków mieszkających w UK, dlatego nie należy przedstawiać tego jako osobnej statystyki dotyczącej polskiej społeczności.

Jak sąd rodzinny Anglii traktuje przemoc domową.

Sąd rodzinny bardzo poważnie traktuje przemoc domową, w tym przemoc fizyczną, psychiczną, coercive control oraz przemoc ekonomiczną. Nie oznacza to jednak, że każde zachowanie tego rodzaju automatycznie zmieni sposób podziału majątku po rozwodzie.

W sprawach o financial remedy sąd przede wszystkim dąży do osiągnięcia sprawiedliwego rozwiązania finansowego, biorąc pod uwagę ustawowe kryteria przewidziane w section 25 Matrimonial Causes Act 1973.

Jednym z tych kryteriów może być zachowanie małżonka, ale tylko wtedy, gdy byłoby niesprawiedliwe, aby sąd je pominął.

Czy przemoc domowa może wpłynąć na podział majątku.

Tak, ale próg uzyskania i włączenia przemocy do spraw o majątek jest wysoki.

Sam fakt, że jeden z małżonków zachowywał się w sposób niewłaściwy, agresywny czy krzywdzący, nie oznacza jeszcze, że otrzyma mniejszą część majątku.

Sąd może przyjrzeć się tzw. conduct, czyli zachowaniu stron, jeżeli jego charakter jest na tyle poważny, że byłoby niesprawiedliwe całkowicie go zignorować.

W sprawie OG v AG [2020] EWFC 52 sąd potwierdził, że również przemoc ekonomiczna może w odpowiednich okolicznościach wpłynąć na rozstrzygnięcie finansowe. Jeżeli jedna osoba celowo wykorzystuje swoją przewagę finansową, kontroluje lub ekonomicznie uciska drugą stronę, takie zachowanie może zostać uwzględnione, jeżeli osiąga wymagany prawem wysoki próg.

W słynnej brytyjskiej sprawie z zakresu prawa rodzinnego i podziału majątku OG v AG [2020] EWFC 52 prawdziwe nazwiska stron nie zostały ujawnione i pozostają anonimowe. 
Inicjały zostały przypisane następująco:
  • H (Husband / Mąż) – OG: Obywatel Niemiec mieszkający w Dubaju.

  • W (Wife / Żona) – AG: Obywatelka Polski. 

Wyrok ten, wydany przez sędziego Mostyna, jest kluczowym orzeczeniem w angielskim prawie rodzinnym, ponieważ precyzyjnie definiuje zasady dotyczące tzw. złego postępowania (conduct) stron oraz kar finansowych za brak chęci do ugodowych negocjacji w sprawach rozwodowych. 

Było to wieloletnie małżeństwo. Strony poznały się w Londynie i pozostawały w małżeństwie przez około 25 lat. Mieli dwoje dzieci. Sprawa dotyczyła znacznego majątku rodzinnego oraz przedsiębiorstwa, które stanowiło jeden z najważniejszych składników majątku małżeńskiego.

W toku postępowania pojawiły się bardzo poważne problemy dotyczące zachowania męża w kwestiach finansowych. Żona zarzucała mu między innymi brak pełnego ujawnienia informacji finansowych, działania dotyczące transakcji w Dubaju oraz potajemne utworzenie konkurencyjnej działalności, która miała konkurować z istniejącym rodzinnym przedsiębiorstwem.

Innymi słowy, nie chodziło tylko o to, że strony nie zgadzały się, jak podzielić pieniądze. Sąd musiał ocenić, czy zachowanie jednego z małżonków faktycznie zmniejszyło wartość majątku, który powinien podlegać podziałowi.

Co powiedział sąd o economic abuse i financial misconduct?

Mr Justice Mostyn wyjaśnił, że w sprawach financial remedy istnieje kilka różnych sytuacji, w których zachowanie jednej ze stron może mieć znaczenie.

Jedną z nich jest bardzo poważne zachowanie osobiste lub ekonomiczne wobec drugiego małżonka.

Sędzia wskazał, że jeżeli jedna strona ekonomicznie uciska drugą dla własnej korzyści albo złośliwie, takie zachowanie może zostać uwzględnione przy ostatecznym rozstrzygnięciu finansowym, o ile osiąga bardzo wysoki próg wymagany przez section 25(2)(g) Matrimonial Causes Act 1973.

To ważne, ponieważ pokazuje, że przemoc lub nadużycie ekonomiczne nie musi polegać wyłącznie na zabraniu partnerowi karty bankowej czy niedawaniu pieniędzy na życie.

W odpowiednich okolicznościach może obejmować również działania dotyczące samego majątku małżeńskiego — na przykład takie zarządzanie aktywami, które celowo pogarsza sytuację drugiego małżonka.

Co konkretnie zrobił mąż?

Jednym z najważniejszych problemów było utworzenie przez męża nowego przedsiębiorstwa, określanego w wyroku jako AB, które zaczęło konkurować z rodzinną firmą oznaczoną jako X.

Sąd uznał, że działalność ta miała negatywny wpływ na wartość części przedsiębiorstwa X.

Żona argumentowała również, że mąż dopuścił się bardzo poważnego non-disclosure [ braku ujawnienia prawdy] oraz innych nieuczciwych działań w trakcie postępowania.

Sędzia Mostyn  opisał część jego zachowania związanego z disclosure jako nieuczciwą i niewytłumaczalną. Problemy z ujawnieniem majątku przyczyniły się również do tego, że nie odbył się skuteczna sprawa w sądzie ze względu na brak dokumentów, a koszty prawne stron przekroczyły ogromne ilości funtów.

Czy żona dostała po prostu większą część majątku, ponieważ mąż zachowywał się źle?

Nie — i właśnie dlatego ta sprawa jest tak ważna.

Żona chciała znacznego odejścia od zasady równego podziału, argumentując m.in., że zachowanie męża uzasadnia przyznanie jej większej części majątku.

Sąd nie zgodził się jednak na potraktowanie całej sprawy jako swego rodzaju finansowej kary za jego zachowanie.

Zamiast tego sąd skoncentrował się na rzeczywistych, mierzalnych konsekwencjach finansowych.

Jaki był więc konkretny skutek dla męża?

To jest najbardziej interesująca część sprawy.

Sąd ustalił, że konkurencyjna działalność AB miała negatywny wpływ na wartość części rodzinnego biznesu X.

Wartość tego skutku została oszacowana na około £1,183,500.

Sędzia zdecydował, że ten konkretny spadek wartości powinien obciążyć wyłącznie męża, ponieważ był rezultatem jego własnego zachowania.

Czyli sąd nie powiedział po prostu:

„mąż zachowywał się źle, więc żona dostanie więcej”.

Podejście było znacznie bardziej precyzyjne:

„Twoje zachowanie spowodowało konkretną stratę finansową. Nie jest sprawiedliwe, aby druga strona ponosiła połowę konsekwencji tej straty.”

Dlatego finansowy skutek tej działalności został przypisany mężowi.

Mąż poniósł również konsekwencje w kosztach

To nie był jedyny skutek.

Sąd zastosował również konsekwencje dotyczące costs [ koszty], ponieważ sposób prowadzenia sprawy, w tym problemy z disclosure, czyli ujawnieniem dokumentów finansowych przez męża,  przyczynił się do znacznego zwiększenia kosztów postępowania.

Jednocześnie sąd zauważył, że zachowanie żony także nie było całkowicie bez zarzutu. Nie ujawniła ona w Form E określonych rachunków prowadzonych na nazwisko jej matki, na które wpływała część dochodów z najmu. Skala jej non-disclosure była jednak znacznie mniejsza niż po stronie męża.

Dlaczego OG v AG jest tak ważna dla osób doświadczających przemocy ekonomicznej?

Sprawa pokazuje zasadę, która może mieć ogromne znaczenie również w innych financial remedy proceedings:

sąd może uwzględnić niewłaściwe zachowanie ekonomiczne, ale chce wiedzieć, jaki konkretny skutek finansowy ono spowodowało.

To może mieć znaczenie przykładowo wtedy, gdy małżonek:

celowo wyprowadza pieniądze z firmy,

niszczy wartość przedsiębiorstwa,

ukrywa aktywa,

roztrwania wspólne środki,

przenosi majątek w celu pozbawienia drugiej strony dostępu do niego,

tworzy nowe przedsiębiorstwo i przekierowuje do niego klientów albo przychody,

albo w inny sposób wykorzystuje swoją kontrolę nad finansami, aby pogorszyć sytuację drugiego małżonka.

Nie wystarczy jednak powiedzieć:

„On kontrolował wszystkie pieniądze” albo „Ona zachowywała się wobec mnie niesprawiedliwie finansowo”.

Jeżeli argument ma wpłynąć bezpośrednio na wynik financial remedy, bardzo ważne będzie pokazanie:

co konkretnie się wydarzyło, jaki był skutek finansowy i dlaczego byłoby niesprawiedliwe, aby niewinna strona ponosiła część tej straty.

Prosty przykład.

Załóżmy, że małżonkowie posiadają firmę wartą £800,000.

Jeden z małżonków, wiedząc że zbliża się rozwód, potajemnie zakłada nową działalność, przenosi do niej klientów, kontrakty i część przychodów.

W chwili wyceny firma małżeńska jest przez to warta już tylko £500,000.

Jeżeli uda się wykazać, że spadek wartości o £300,000 wynikał z celowego działania tej osoby, sąd może rozważyć, czy byłoby sprawiedliwe, aby drugi małżonek ponosił połowę tej straty.

To właśnie jest sens podejścia widocznego w OG v AG.

Najważniejsza lekcja z OG v AG

Financial Remedy Court nie służy do karania małżonków za moralnie złe zachowanie.

Ale jeżeli zachowanie jednej strony spowodowało konkretną, możliwą do ustalenia stratę finansową, sąd może zdecydować, że konsekwencji tej straty nie powinna ponosić druga strona.

Dlatego w sprawach dotyczących economic abuse lub financial misconduct kluczowe jest nie tylko udowodnienie zachowania, ale również pokazanie jego finansowego skutku.

OG v AG jest dobrym przykładem tej różnicy: sąd odmówił przyznania żonie większej części majątku tylko jako formy potępienia zachowania męża, ale jednocześnie obciążył męża konkretną stratą około £1.18 miliona, którą jego działania spowodowały w wartości rodzinnego przedsiębiorstwa.

 

Największy problem: trzeba wykazać realny wpływ przemocy na sytuację finansową.

W praktyce jednym z najtrudniejszych elementów jest pokazanie, że przemoc nie była jedynie elementem rozpadu relacji, ale miała również konkretny wpływ na sytuację finansową jednej ze stron.

Przykładem może być sytuacja, gdy wskutek wieloletniej kontroli finansowej jedna osoba:

  • nie miała dostępu do wspólnych rachunków,
  • nie znała sytuacji finansowej rodziny,
  • była zmuszana do zaciągania zobowiązań,
  • miała ograniczoną możliwość pracy lub rozwoju zawodowego,
  • została pozbawiona dostępu do oszczędności,
  • albo druga strona celowo ukrywała, wyprowadzała lub roztrwaniała majątek.

Resolution wskazuje również, że przemoc ekonomiczna może występować już po rozstaniu, np. poprzez odmawianie pełnego ujawnienia majątku, przeciąganie postępowania, nieprzestrzeganie nakazów sądu czy odmawianie współpracy przy sprzedaży domu lub z lenderem.

Przemoc ekonomiczna – przykład z orzecznictwa sądowego.

Dobrym przykładem jest sprawa DP v EP [2023] EWFC 6.

Sąd uznał tam, że doszło do economic abuse. Jedna ze stron wykorzystywała swoją przewagę i podejmowała działania dotyczące majątku w sposób, który stawiał drugą osobę w niekorzystnej sytuacji finansowej.

Sąd podkreślił jednak jednocześnie, że nie każda forma przemocy ekonomicznej automatycznie spełni bardzo wysoki próg wymagany przez section 25(2)(g) Matrimonial Causes Act 1973.

W tej konkretnej sprawie zachowanie było jednak na tyle poważne, że miało wpływ na końcowe rozstrzygnięcie finansowe.

 

Szczegóły sprawy.

EWFC 6,  to precedensowy wyrok brytyjskiego Sądu Rodzinnego (Financial Remedies Court), który jako pierwszy oficjalnie uznał przemoc ekonomiczną (economic abuse) za rażące zachowanie finansowe (conduct), uzasadniające odstępstwo od równego podziału majątku małżeńskiego. 

Poniżej znajduje się szczegółowe podsumowanie faktów, kontekstu prawnego oraz ostatecznego rozstrzygnięcia tego sporu.
1. Tło i fakty sprawy.

  • Strony konfliktu: Mąż (DP, 59 lat, z zawodu budowlaniec) oraz żona (EP, 49 lat, konsultantka ds. nieruchomości). 

  • Czas trwania związku: Byli ze sobą przez 25 lat (od 1994 do 2018 roku) i wychowali troje wspólnych dzieci. 

  • Kluczowa okoliczność (Analfabetyzm): Mąż przez całe życie pozostawał funkcjonalnym analfabetą. Z tego powodu bezgranicznie ufał żonie i powierzył jej całkowitą kontrolę nad finansami, kontami bankowymi oraz inwestycjami. 

  • „Podwójne życie” żony: W toku procesu okazało się, że ich małżeństwo od samego początku było prawnie nieważne (void ab initio), ponieważ żona w momencie ślubu w 1994 roku formalnie wciąż była mężatką z poprzedniego związku (dopuściła się bigamii). Co istotne dla kwestii majątkowych, żona przez lata ukrywała przed niepiśmiennym mężem operacje finansowe, potajemnie wyprowadzając środki ze wspólnego majątku i rejestrując nieruchomości na własne nazwisko lub osoby trzecie. 

2. Argumentacja prawna i znaczenie precedensu.

Zgodnie z brytyjskim prawem (sekcja 25(2)(g) Matrimonial Causes Act 1973), sąd przy podziale majątku może wziąć pod uwagę postępowanie stron (conduct), jeśli zignorowanie go byłoby rażąco niesprawiedliwe (inequitable to disregard). Standardowo próg ten jest ustawiony niezwykle wysoko. 

Sędzia HHJ Madeleine Reardon orzekła, że działania żony idealnie wpisują się w definicję przemocy ekonomicznej zawartą w brytyjskiej ustawie o przemocy domowej (Domestic Abuse Act 2021). Żona wykorzystała swoją dominującą pozycję intelektualną i strukturalną oraz ułomność męża, co miało długofalowy negatywny wpływ na jego zdolność do dysponowania własnymi pieniędzmi. 

3. Finałowy wyrok i podział majątku.

Majątek wspólny stron wynosił około 1,51 miliona funtów (głównie nieruchomości w północnym Londynie). W sprawach o tej wielkości standardem jest podział 50:50, zwłaszcza że potrzeby mieszkaniowe i zarobkowe obu stron były zbliżone. 

Ze względu na udowodnioną przemoc ekonomiczną sąd zdecydował jednak o odstępstwie od zasady równości:

  • 53% majątku przyznano mężowi, a 47% żonie. 

  • Sąd zastosował mechanizm tzw. add-backs (wirtualnego dopisania do majątku kwot, które żona wcześniej roztrwoniła lub ukryła). 

  • Zaspokojono minimalne potrzeby mieszkaniowe żony, ale na znacznie skromniejszym poziomie niż pierwotnie wnioskowała.Żona została ukarana finansowo za swoje zachowanie w procesie – nakazano jej pokrycie aż 75% kosztów procesowych męża. 

Dlaczego ta sprawa jest tak ważna?

Sprawa DP v EP otworzyła nowe drzwi w brytyjskim prawie rodzinnym. Pokazała, że ukrywanie majątku, manipulacje finansowe i wykorzystywanie słabości partnera (nawet jeśli nie da się ich precyzyjnie wyliczyć co do pensa) mogą zostać oficjalnie uznane przez sąd za formę znęcania się i skutkować realną karą finansową przy rozwodzie. 

Jeśli badasz ten temat pod konkretnym kątem, daj znać:

Sprawa N v J.

Sprawa N v J [2024] EWFC 184 odegrała kluczową rolę w “schłodzeniu” entuzjazmu prawników, którzy liczyli na łatwiejsze powoływanie się na przemoc domową i ekonomiczną przy podziale majątku. 
Oto jak sprawa N v J wpłynęła na linię orzeczniczą w sprawie przemocy i podziału majątku po rozwodzie.
Po wyroku z 2023 roku wielu praktyków prawa rodzinnego zakładało, że wejście w życie ustawy Domestic Abuse Act 2021 otworzyło nową erę, w której sądy finansowe będą chętniej rozliczać zachowania przemocowe (conduct). Jednak w lipcu 2024 roku Mr Justice Peel (przewodniczący Financial Remedies Court) w sprawie N v J postawił sprawę jasno, formułując wytyczne, które wprost ograniczyły ten trend: 
    • Konieczność bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego (Causative Link): Sędzia Peel orzekł, że aby przemoc domowa (w tym psychiczna czy ekonomiczna) mogła wpłynąć na podział majątku, musi istnieć wyraźny i dający się zidentyfikować skutek finansowy. Przemoc sama w sobie – choćby była moralnie odrażająca – nie uprawnia sądu finansowego do wymierzania kar lub zasądzania “zadośćuczynienia”. 
    • Zasada “Vanishingly Rare” (Niezmiernie rzadkie przypadki): Sędzia podkreślił, że mimo większej wrażliwości społecznej na przemoc domową, próg uznania zachowania za conduct pozostaje ekstremalnie wysoki. Stwierdził wręcz, że sytuacje, w których osobiste akty przemocy wpłyną na ostateczny podział majątku, będą „niezmiernie rzadkie”.

Brytyjskie sądownictwo nie jest w tej kwestii w pełni jednomyślne. W orzecznictwie (m.in. w uwagach sędziego Cuswortha) zaczęły pojawiać się głosy krytyczne wobec podejścia sędziego Peela. Podnosi się w nich argument, że: 
    • Skrajna przemoc domowa i kontrola autorytarna mogą głęboko zniszczyć potencjał zarobkowy ofiary lub jej zdrowie psychiczne, co jest trudne do prostej wyceny rynkowej. 
    • Zmuszanie ofiar do matematycznego udowadniania “straty co do pensa” przed możliwością powołania się na rażące zachowanie (conduct) może prowadzić do niesprawiedliwości i krzywdzenia osób, które doświadczyły systemowej przemocy niefizycznej. 

Dlaczego sama przemoc nie zawsze zmienia wynik financial remedy.

Stanowisko sądów zostało ponownie przeanalizowane w sprawie N v J [2024] EWFC 184.

Sąd zwrócił uwagę, że w większości spraw samo podniesienie zarzutu przemocy domowej nie będzie oznaczało, że należy zmienić sposób podziału majątku.

Zachowanie musi być wyjątkowo poważne, a dodatkowo istotne dla finansowego rozstrzygnięcia sprawy.

W N v J sąd uznał, że nawet przy założeniu, że zarzucane zachowanie miało miejsce, nie osiągało ono wymaganego poziomu dla zastosowania conduct w sprawie finansowej. Sąd miał również trudność z ustaleniem wystarczającego związku pomiędzy zachowaniem drugiej strony a wskazywanymi konsekwencjami zdrowotnymi i finansowymi.

Sąd finansowy nie ma „karać” małżonka.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Financial Remedy Court nie służy do wymierzania kary za złe zachowanie w małżeństwie. Nie jest jego rolą ustalanie, kto był „lepszym” albo „gorszym” małżonkiem.

Sąd koncentruje się przede wszystkim na finansowym rozwiązaniu sytuacji po rozwodzie.

Dlatego nawet w sprawie, w której dochodziło do przemocy domowej, sąd nadal będzie analizował takie kwestie jak:

  • potrzeby mieszkaniowe stron i dzieci,
  • dochody oraz możliwości zarobkowe,
  • posiadany majątek,
  • długość małżeństwa,
  • standard życia podczas małżeństwa,
  • wiek stron,
  • stan zdrowia,
  • pensions,
  • wkład stron w rodzinę,
  • oraz potrzeby dzieci.

To właśnie te kryteria najczęściej mają największy wpływ na ostateczny wynik sprawy finansowej.

A co z coercive control i przemocą finansową po rozstaniu.

To obszar, który obecnie budzi szczególnie dużo dyskusji.

Przemoc ekonomiczna nie zawsze kończy się w chwili wyprowadzki lub złożenia pozwu o rozwód.

Może być kontynuowana podczas postępowania finansowego poprzez:

  • ukrywanie dokumentów,
  • odmowę ujawnienia rachunków i aktywów,
  • ignorowanie Form E,
  • celowe opóźnianie odpowiedzi,
  • odmowę podpisania dokumentów związanych ze sprzedażą lub transferem nieruchomości,
  • niewykonywanie wcześniejszych ustaleń,
  • kontrolowanie dostępu do pieniędzy,
  • pozostawienie drugiej strony bez środków na bieżące życie lub koszty postępowania.

Resolution zwróciło uwagę właśnie na problem wykorzystywania financial remedy proceedings jako narzędzia dalszej kontroli ekonomicznej po rozstaniu. W badaniu tej organizacji 80% respondentów z sektora family justice uważało, że przemoc domowa, a w szczególności ekonomiczna, nie jest wystarczająco uwzględniana w postępowaniach finansowych.

Czy prawo w Anglii może się zmienić.

Temat jest obecnie przedmiotem szerszej debaty.

Law Commission przeprowadziła przegląd systemu financial remedies i w grudniu 2024 r. stwierdziła, że obecne prawo wymaga reformy. Jednym z analizowanych zagadnień było właśnie to, jak sądy powinny podchodzić do poważnego misconduct, w tym domestic abuse, przy podejmowaniu decyzji finansowych po rozwodzie.

Obecny system opiera się nadal w dużej mierze na Matrimonial Causes Act 1973 i szerokiej dyskrecji sędziego.

Law Commission zwróciła uwagę, że obowiązujące zasady nie zawsze są łatwe do zrozumienia dla osób przechodzących przez rozwód i że istnieje potrzeba większej przejrzystości oraz przewidywalności.

Co to oznacza dla Polaków rozwodzących się w Anglii.

Jeżeli w Twoim małżeństwie występowała przemoc domowa lub kontrola finansowa, nie należy zakładać ani że „nie ma to znaczenia”, ani że automatycznie otrzymasz większą część majątku.

Trzeba spojrzeć na całą sprawę.

Istotne może być na przykład:

czy przemoc wpłynęła na Twoją zdolność do pracy, czy zostałeś pozbawiony dostępu do pieniędzy, czy druga strona ukrywała majątek, czy powstały długi, czy doszło do wyprowadzania pieniędzy ze wspólnych rachunków, czy działania drugiego małżonka zwiększyły Twoje koszty postępowania oraz czy istnieją dowody pokazujące finansowe konsekwencje takiego zachowania.

Szczególnie ważne jest właściwe przedstawienie tych okoliczności w Form E, questionnaire, witness statement, schedule of assets oraz podczas postępowania financial remedy.

 

Przemoc fizyczna a wplyw na podział majątku po rozwodzie UK.

W brytyjskim prawie rodzinnym przemoc fizyczna (oraz skrajna przemoc psychiczna i seksualna) również może zostać uznana za rażące zachowanie (conduct) na mocy sekcji 25(2)(g) Matrimonial Causes Act 1973.
Podobnie jak przy przemocy ekonomicznej, próg dla sądu finansowego jest jednak ustawiony niezwykle wysoko.
Sąd nie ocenia moralności małżonków, ale sprawdza, czy zachowanie było tak drastyczne, że zignorowanie go byłoby rażąco niesprawiedliwe (inequitable to disregard).
W kontekście przemocy fizycznej orzecznictwo brytyjskie wypracowało jasne zasady, które najlepiej zrozumieć poprzez konkretne przykłady i analizę wpływu tej przemocy na wyrok.
1. Klasyczne przykłady skrajnej przemocy fizycznej w orzecznictwie sądowym.
Sądy rodzinne najczęściej uznają przemoc fizyczną za conduct, gdy dochodzi do ciężkiego uszkodzenia ciała, próby zabójstwa lub gdy akty przemocy mają bezpośrednie przełożenie na sytuację życiową ofiary.
    • Próba zabójstwa lub ciężkie okaleczenie (Jones v Jones [1975]) – Mąż brutalnie zaatakował żonę nożem (został za to skazany na karę więzienia), w wyniku czego żona straciła sprawność w ręce i nie mogła już nigdy wrócić do pracy jako pielęgniarka. Sąd drastycznie zmniejszył udział męża w majątku, ponieważ jego fizyczny atak bezpośrednio zniszczył zdolność zarobkową żony.
    • Sprawa H v H (Financial Relief: Conduct) [2005] – Mąż próbował zamordować żonę na oczach dzieci. Został skazany za usiłowanie zabójstwa. Sąd uznał to za podręcznikowy przykład zachowania, którego nie sposób zignorować. Majątek został podzielony tak, aby zabezpieczyć żonę i dzieci, pozostawiając mężowi absolutne minimum.
    • Przemoc jako bariera w samodzielności (Kyte v Kyte [1988]) – W tej sprawie (o nieco innej dynamice) sąd badał całokształt destrukcyjnych zachowań fizycznych i psychicznych. Sąd wskazał, że jeśli trauma po przemocy fizycznej jest tak głęboka, że ofiara wymaga stałego leczenia i nie jest w stanie podjąć pracy, ma to bezpośredni wpływ na jej sekcję „potrzeb” (needs).

2. Jak sędziowie podchodzą do przemocy fizycznej po sprawie N v J [2024].
Jak wspomniano przy sprawie N v J, przewodniczący sądu Mr Justice Peel postawił sprawę restrykcyjnie. Ta zasada dotyczy również przemocy fizycznej. Brytyjski sąd finansowy stosuje tu jasne rozróżnienie:
    1. Sąd finansowy to nie sąd karny ani cywilny ds. odszkodowań: Sędzia Peel podkreślił, że celem Financial Remedies Court nie jest karanie sprawcy ani przyznawanie ofierze “zadośćuczynienia za ból i cierpienie”.
    2. Konieczność „mierzalnego skutku”: Aby przemoc fizyczna wpłynęła na podział majątku (czyli doprowadziła do odstępstwa od zasady 50:50), musi ona zazwyczaj:
        • Wpłynąć na zdolność zarobkową ofiary (np. trwałe kalectwo, głęboki PTSD uniemożliwiający pracę).
        • Wygenerować ogromne koszty (np. konieczność dostosowania domu do niepełnosprawności po ataku, prywatne leczenie).
        • Drastycznie zwiększyć potrzeby mieszkaniowe lub opiekuńcze ofiary.

Jeśli przemoc fizyczna miała miejsce (i jest to bezsprzecznie złe), ale ofiara fizycznie i psychicznie odzyskała pełną sprawność, a jej sytuacja finansowa nie ucierpiała, tradycyjne podejście sędziów (reprezentowane przez N v J) nakazuje ignorować ten fakt przy czysto matematycznym podziale majątku.
3. Druga ścieżka: Przemoc fizyczna a kategoria „Potrzeb” (Needs).
Bardzo często ofiary przemocy fizycznej uzyskują sprawiedliwość w sądzie nie poprzez formalne oskarżenie partnera o zły conduct (zachowanie), ale poprzez kategorię potrzeb finansowych (needs).
Jeśli żona/mąż na skutek wieloletniej przemocy fizycznej i psychicznej:
    • Ma zrujnowane zdrowie,Nie jest w stanie pracować na pełen etat,
    • Musi opiekować się dziećmi, które również ucierpiały,

Sąd przyzna tej osobie większą część majątku (np. 60% lub 70%), argumentując to tym, że jej potrzeby życiowe są znacznie większe, a zdolność do odbudowania kapitału – znacznie mniejsza niż u zdrowego, silniejszego partnera. Wynik końcowy jest taki sam (odstępstwo od równości), ale ścieżka prawna jest dla ofiary łatwiejsza, bo nie wymaga przechodzenia przez skomplikowany i restrykcyjny proces udowadniania conduct.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, daj znać:

 

Przemoc domowa i podział majątku – każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

W sprawach dotyczących przemocy domowej bardzo często problem finansowy jest znacznie szerszy niż sama wartość domu czy oszczędności.

Może dotyczyć zależności ekonomicznej, braku dostępu do dokumentów, nierówności dochodów, kosztów opieki nad dziećmi, utraconych możliwości zawodowych, zadłużenia, pensions czy ukrytych aktywów.

Dlatego przy sprawach financial remedy należy patrzeć nie tylko na pytanie „ile jest majątku?”, ale również na to, w jaki sposób sytuacja finansowa stron powstała i jakie są ich realne potrzeby po zakończeniu małżeństwa.

prawnik międzynarodowy cross border assets rozwod uk polska, adwokat prawa rodzinnego w AngliiPotrzebujesz pomocy przy podziale majątku po rozwodzie w Anglii?

Ask Montgomery Advocates prowadzi sprawy rozwodowe i financial remedy dla Polaków mieszkających w Anglii i Walii, w tym sprawy, w których występują zarzuty domestic abuse, coercive control lub economic abuse.

Pomagamy również w sprawach obejmujących nieruchomości, pensions, firmy, oszczędności oraz majątek znajdujący się zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce.

Jeżeli przemoc domowa lub kontrola finansowa miała wpływ na Twoją sytuację po rozstaniu, warto przeanalizować nie tylko sam fakt przemocy, ale również jej rzeczywiste konsekwencje finansowe i sposób, w jaki powinny zostać przedstawione przed Family Court.

Ask Montgomery Advocates

KOSZT WIDEO PORADY 250F
07703 392121
020 3951 9551

 

Czytaj też:

Podział majątku po rozwodzie w UK – jak wyliczyć, co Ci się należy.

Podział majątku i domu w Anglii przy rozwodzie: Czy małżonek może zmusić Cię do sprzedaży.

Co dzieje się z kredytem hipotecznym po rozwodzie w UK.

Ugoda rozwodowa: podział majątku w Anglii i Walii. ASK MONTGOMERY.