Międzynarodowe prawo rodzinne | Rozwód w Polsce i majątek w dwóch krajach.

CASE STUDY | Międzynarodowe prawo rodzinne | Cross-Border Financial Remedy | Polska – Anglia i Walia

Tło sprawy – 10 lat życia w Anglii, rozwód w Polsce i majątek w dwóch krajach.

Marta i Krzysztof przyjechali z Polski do Wielkiej Brytanii, gdzie przez około dziesięć lat wspólnie mieszkali, pracowali i wychowywali córkę. W tym czasie zgromadzili majątek obejmujący nieruchomości oraz oszczędności zarówno w Anglii, jak i w Polsce.

W Anglii małżonkowie posiadali dom rodzinny, natomiast w trakcie małżeństwa Krzysztof wybudował również dom w Polsce, który formalnie został zapisany wyłącznie na jego nazwisko.

Po około dziesięciu latach wspólnego życia w Wielkiej Brytanii nastąpił rozpad małżeństwa. Krzysztof zdecydował się wszcząć postępowanie rozwodowe w Polsce. Marta wyraziła zgodę na rozwód, a po ponad sześciu miesiącach postępowanie zakończyło się prawomocnym orzeczeniem polskiego sądu.

Około trzech miesięcy później Marta wraz z córką wróciła na stałe do Polski. Krzysztof pozostał w Anglii jeszcze przez około sześć miesięcy, po czym również zdecydował się na powrót do kraju.

W międzyczasie doszło do sprzedaży nieruchomości w Wielkiej Brytanii. Krzysztof zatrzymał środki uzyskane ze sprzedaży domu na rachunku bankowym w Wielkiej Brytanii.

Marta stanęła przed poważnym problemem prawnym. Czy pomimo rozwodu przeprowadzonego w Polsce oraz powrotu obojga małżonków do kraju nadal mogła wystąpić do sądu w Anglii i Walii o rozstrzygnięcie finansowe dotyczące majątku małżeńskiego?

Problem prawny – rozwód w Polsce nie zamknął spraw majątkowych w Anglii.

Krzysztof był przekonany, że skoro rozwód został przeprowadzony i prawomocnie zakończony w Polsce, a byli małżonkowie wrócili już do kraju, wszelkie dalsze rozliczenia majątkowe powinny odbywać się wyłącznie przed polskim sądem.

Marta zdecydowała się jednak przeanalizować możliwość dochodzenia roszczeń finansowych w Anglii i Walii.

Kluczowe znaczenie miały przepisy Part III Matrimonial and Family Proceedings Act 1984, które w określonych okolicznościach umożliwiają wystąpienie do sądu w Anglii i Walii o świadczenia finansowe po rozwodzie uzyskanym za granicą.

Nie jest to jednak zwykły wniosek o podział majątku. Procedura wymaga spełnienia określonych warunków, w tym ustalenia jurysdykcji sądu angielskiego oraz co do zasady wcześniejszego uzyskania zgody na złożenie właściwego wniosku (permission to apply).

Dlaczego jeden rok zamieszkania przed zakończeniem rozwodu miał tak duże znaczenie?

W sprawie Marty i Krzysztofa szczególnie istotny okazał się okres, w którym małżonkowie mieszkali w Anglii przed skutecznym zakończeniem rozwodu w Polsce.

Zgodnie z Section 15(1)(b) Matrimonial and Family Proceedings Act 1984, jedną z podstaw jurysdykcji jest sytuacja, w której przynajmniej jedno z małżonków miało miejsce zwykłego pobytu (habitual residence) w Anglii i Walii przez nieprzerwany rok bezpośrednio poprzedzający:

• datę, w której rozwód zagraniczny stał się skuteczny, albo
• datę złożenia wniosku o zgodę na wszczęcie postępowania finansowego.

W tej sprawie wieloletni pobyt małżonków w Anglii, a przede wszystkim ich sytuacja mieszkaniowa w okresie bezpośrednio poprzedzającym zakończenie rozwodu w Polsce, miały zasadnicze znaczenie.

Po analizie okoliczności sąd angielski uznał, że istnieje podstawa do rozpoznawania wniosku w Anglii i Walii.

Dla Krzysztofa było to dużym zaskoczeniem. Zakładał bowiem, że postępowanie rozwodowe w Polsce zakończyło możliwość występowania przez byłą żonę z roszczeniami finansowymi przed sądem angielskim.

Ta sprawa pokazuje, dlaczego w rozwodach międzynarodowych tak ważne są konkretne daty, a nie wyłącznie obywatelstwo małżonków czy ich aktualne miejsce zamieszkania.

Zabezpieczenie majątku – Freezing Order i transfer pieniędzy do Polski

Kolejnym istotnym problemem stały się środki finansowe pochodzące ze sprzedaży domu w Anglii.

Marta podjęła działania zmierzające do zabezpieczenia majątku, w tym wystąpiła o zastosowanie środka określanego jako Freezing Order (Freezing Injunction), którego celem jest ograniczenie możliwości rozporządzania określonym majątkiem w czasie trwania postępowania.

Takie zabezpieczenie może mieć szczególne znaczenie, gdy istnieje rzeczywiste ryzyko wyprowadzenia środków finansowych za granicę lub dokonania czynności, które mogłyby utrudnić wykonanie przyszłego orzeczenia.

Sytuację dodatkowo skomplikował fakt, że Krzysztof zdążył przetransferować pieniądze z brytyjskiego rachunku bankowego do Polski.

Przeniesienie pieniędzy z Wielkiej Brytanii do Polski nie oznacza automatycznie, że środki te przestają podlegać analizie w postępowaniu finansowym przed sądem angielskim.

Powstają jednak kolejne pytania prawne: kiedy dokonano przelewów, czy w chwili transferu obowiązywał już sądowy zakaz rozporządzania aktywami, gdzie obecnie znajdują się środki, kto jest ich właścicielem oraz jakie działania zabezpieczające i egzekucyjne mogą być dostępne.

Samo wydanie Freezing Order nie oznacza też automatycznego zablokowania każdego rachunku bankowego w Polsce. Znaczenie mają dokładna treść postanowienia, zakres jego obowiązywania oraz możliwość podjęcia odpowiednich działań w drugiej jurysdykcji.

Dom wybudowany w Polsce, ale zapisany tylko na męża – czy należy do majątku wspólnego?

Odrębny problem stanowił dom wybudowany w Polsce w trakcie trwania małżeństwa, który formalnie został zapisany wyłącznie na Krzysztofa.

W polskim prawie rodzinnym zasadnicze znaczenie ma ustrój majątkowy małżonków oraz pochodzenie środków przeznaczonych na nabycie lub budowę nieruchomości.

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przy ustawowej wspólności majątkowej co do zasady majątek nabyty w trakcie jej trwania przez oboje małżonków lub jednego z nich należy do majątku wspólnego, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków.

Sam fakt, że nieruchomość została zapisana wyłącznie na jednego małżonka, nie przesądza jeszcze o wszystkich prawach majątkowych drugiego małżonka.

Przykładowo, jeżeli dom został wybudowany na działce należącej do majątku osobistego męża, sam budynek może stanowić część jego nieruchomości, ale nakłady poniesione z majątku wspólnego mogą podlegać odpowiedniemu rozliczeniu.

Jeżeli natomiast grunt lub inne prawa majątkowe należały do majątku wspólnego, sytuacja prawna może wyglądać inaczej.

Dodatkowo w sprawach międzynarodowych należy ustalić, jakie prawo jest właściwe dla małżeńskiego ustroju majątkowego oraz jakie znaczenie mają prawa rzeczowe do nieruchomości położonej w Polsce.

Dlatego dom w Polsce, środki ze sprzedaży domu w Anglii i oszczędności zgromadzone podczas małżeństwa mogą wymagać odrębnej, szczegółowej analizy prawnej.

Spór o jurysdykcję – mąż zakwestionował możliwość prowadzenia sprawy w Anglii

Po rozpoczęciu postępowania w Anglii i Walii Krzysztof nie zgadzał się ze stanowiskiem Marty.

Podnosił argumenty dotyczące wcześniejszego rozwodu w Polsce, powrotu obojga małżonków do kraju oraz majątku znajdującego się już poza Wielką Brytanią.

W postępowaniu przed sądem angielskim istotne stało się nie tylko wykazanie odpowiedniej podstawy jurysdykcji, ale również ustalenie, czy Anglia i Walia stanowią właściwe forum dla rozstrzygnięcia roszczeń finansowych po zagranicznym rozwodzie.

Sąd zaakceptował podstawę jurysdykcji związaną z wcześniejszym zamieszkaniem małżonków w Anglii. Nie oznaczało to jednak, że Marta automatycznie uzyskała prawo do połowy całego majątku ani że sprawa została zakończona.

Stwierdzenie jurysdykcji sądu i rozstrzygnięcie o wysokości należnych świadczeń finansowych to dwa odrębne zagadnienia.

W takich sprawach sąd może rozważać również wcześniejsze rozstrzygnięcia zagraniczne, rzeczywiste związki małżonków z Anglią i Walią, miejsce położenia majątku oraz możliwość wykonania przyszłego orzeczenia.

Czy orzeczenie angielskiego sądu będzie skuteczne w Polsce?

Krzysztof otrzymywał w Polsce informacje sugerujące, że nawet jeżeli sąd angielski wyda orzeczenie finansowe, jego wykonanie w Polsce może okazać się problematyczne.

Jest to jeden z najważniejszych aspektów międzynarodowego podziału majątku.

Jurysdykcja sądu angielskiego nie oznacza automatycznej wykonalności każdego wydanego przez niego rozstrzygnięcia na terytorium Polski.

Konieczne może okazać się zbadanie właściwych przepisów dotyczących uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń, charakteru rozstrzygnięcia, jego prawomocności oraz ewentualnych wymogów proceduralnych.

Szczególne trudności mogą dotyczyć nieruchomości położonych w Polsce, środków finansowych przeniesionych na polskie rachunki bankowe, a także sytuacji, w której jedna ze stron nie wykonuje dobrowolnie obowiązków wynikających z zagranicznego orzeczenia.

Inne zagadnienia prawne powstają przy nakazie zapłaty określonej sumy pieniężnej, a inne przy rozstrzygnięciu dotyczącym przeniesienia własności nieruchomości położonej w Polsce.

W sprawach pomiędzy Polską a Wielką Brytanią należy dodatkowo uwzględnić zmiany w międzynarodowych zasadach jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń po Brexicie.

Nie można z góry zakładać ani tego, że angielskie orzeczenie będzie w Polsce automatycznie wykonalne, ani tego, że jego wykonanie będzie niemożliwe. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy.

Dlaczego ta sprawa wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu międzynarodowego prawa rodzinnego?

Historia Marty i Krzysztofa pokazuje, że rozwód międzynarodowy to znacznie więcej niż zakończenie małżeństwa.

W jednej sprawie pojawiły się zagadnienia dotyczące:

• rozwodu przeprowadzonego w Polsce po wieloletnim zamieszkaniu w Anglii;
• jurysdykcji sądu angielskiego po rozwodzie zagranicznym;
• rocznego okresu zwykłego pobytu przed skutecznym zakończeniem rozwodu;
• sprzedaży domu małżeńskiego w Wielkiej Brytanii;
• transferu pieniędzy z brytyjskiego rachunku bankowego do Polski;
• zabezpieczenia majątku poprzez Freezing Order;
• domu wybudowanego w Polsce i zapisanego tylko na jednego małżonka;
• różnic pomiędzy polskim a angielskim systemem prawa rodzinnego;
• możliwości uznania i wykonania przyszłego orzeczenia w drugim kraju.

Każde z tych zagadnień może mieć wpływ na przebieg postępowania oraz interesy finansowe stron.

Aktualny stan sprawy

Sprawa pozostaje w toku.

Sąd angielski zaakceptował podstawę jurysdykcji, natomiast spór dotyczący roszczeń finansowych, majątku znajdującego się w obu państwach oraz konsekwencji transferu środków do Polski wymaga dalszego rozstrzygnięcia.

Na obecnym etapie nie zapadło ostateczne rozstrzygnięcie przesądzające o podziale całego majątku pomiędzy byłymi małżonkami.

Historia ta pokazuje, że wybór kraju, w którym przeprowadzany jest rozwód, nie zawsze kończy kwestie majątkowe w drugim państwie. Czas, daty, miejsce zwykłego pobytu i odpowiednia strategia prawna mogą mieć decydujące znaczenie.

Montgomery Prawo Rodzinne – rozwody międzynarodowe i podział majątku Polska–Wielka Brytania.

Anna Montgomery – ASK MONTGOMERY ADVOCATES

Specjalizujemy się w sprawach rodzinnych i majątkowych z elementem międzynarodowym, w szczególności dotyczących Polaków zamieszkujących Anglię i Walię oraz osób, które powróciły do Polski, pozostawiając majątek w Wielkiej Brytanii.

Zakres naszej działalności obejmuje:

• Międzynarodowe rozwody Polska–Anglia i Walia.
• Financial Remedy – podział majątku po rozwodzie w Anglii.
• Financial Relief After Overseas Divorce – roszczenia finansowe po rozwodzie przeprowadzonym w Polsce.
• Analizę jurysdykcji sądów w sprawach transgranicznych.
• Nieruchomości, domy i mieszkania w Polsce oraz Wielkiej Brytanii.
• Majątek przedsiębiorców, udziały w spółkach, oszczędności i emerytury.
• Zabezpieczenie majątku i wnioski dotyczące Freezing Injunctions.
• Sprawy związane z ukrywaniem lub transferowaniem majątku za granicę.
• Ugody majątkowe, Consent Orders i Clean Break Orders.
• Sprawy dotyczące dzieci, kontaktów, opieki i relokacji międzynarodowej.
• Przygotowywanie dokumentacji, strategii procesowej oraz współpracę z barristerami w Anglii i Walii.
• Analizę możliwości uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń we współpracy z odpowiednimi specjalistami.

Rozwiodłeś się w Polsce, ale majątek pozostał w Anglii? A może Twój były małżonek przetransferował pieniądze do Polski lub sprzedał wspólną nieruchomość w Wielkiej Brytanii?

Umów indywidualną konsultację z Anną Montgomery i sprawdź, jakie możliwości prawne mogą istnieć w Twojej sytuacji.

Konsultacja: £250
WhatsApp: 07703 392121
www.rozwod.co.uk

Montgomery Prawo Rodzinne – międzynarodowe prawo rodzinne, rozwody i majątek Polska–Wielka Brytania.

Imiona stron zostały zmienione. Opis służy przedstawieniu zagadnień prawnych pojawiających się w sprawach transgranicznych. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy i może prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.