Stan prawny: 14 października 2026 r.

Kwestia	Propozycja rządowa z 2026 roku
Para bez dzieci	Minimum 3 lata wspólnego zamieszkiwania
Para z dzieckiem	Możliwość uzyskania ochrony bez minimalnego okresu zamieszkiwania
Roszczenia po rozstaniu	Proponowany termin 2 lat
Dom i nieruchomości	Możliwość sądowych rozstrzygnięć majątkowych
Oszczędności i kapitał	Potencjalne świadczenia pieniężne
Emerytury	Rozważane uprawnienie sądu do podziału praw emerytalnych
Alimenty na partnera	Jedynie w wyjątkowych okolicznościach
Umowa wyłączająca system	Proponowany mechanizm opt-out

Dokument	Zastosowanie	Znaczenie
Cohabitation Agreement	Reguluje zasady wspólnego życia, własności, kosztów i rozstania	Kluczowy
Declaration of Trust	Określa rzeczywiste udziały w nieruchomości	Kluczowy, jeśli dotyczy domu
Property Occupation Agreement	Określa zasady zamieszkiwania w nieruchomości należącej do jednego partnera	Zależne od sytuacji
Business Ownership Statement / Schedule	Dokumentuje posiadane firmy, udziały i źródła ich finansowania	Ważny dowodowo
Shareholders’ Agreement	Reguluje prawa wspólników i zasady dysponowania udziałami	Jeśli struktura spółek tego wymaga
Deed of Settlement / Separation Agreement	Dokumentuje rozliczenia po rozstaniu	Gdy para się rozstaje
Will	Określa dziedziczenie majątku po śmierci	Bardzo ważny
Financial Disclosure Schedule	Zestawia majątek, zobowiązania i dochody obojga partnerów	Kluczowy dla świadomego porozumienia
Independent Legal Advice	Potwierdza uzyskanie niezależnej porady przez każdą stronę	Bardzo zalecane
Proposed Statutory Opt-out Agreement	Potencjalnie wyłącza nowy system roszczeń	Dopiero po uchwaleniu odpowiednich przepisów

Podział majątku par niezamężnych w UK – nowe prawo 2026. Jak zabezpieczyć dom, firmę i oszczędności ?

Mieszkasz z partnerem lub partnerką w Anglii od wielu lat, ale nie jesteście małżeństwem? Macie wspólny dom, kredyt hipoteczny, dzieci albo prowadzicie firmy? Sprawdź, jakie przysługują Wam prawa majątkowe, jakie zmiany zaproponował rząd brytyjski w 2026 roku oraz jakie dokumenty warto przygotować, aby uniknąć kosztownego sporu.

Wielu Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii pozostaje w wieloletnich związkach nieformalnych. Partnerzy wspólnie wychowują dzieci, kupują nieruchomości, spłacają kredyty, budują oszczędności i prowadzą przedsiębiorstwa.

Często zakładają, że skoro mieszkają razem przez 10, 15 czy 20 lat, mają takie same prawa do majątku jak małżeństwo.

To jeden z najczęstszych błędów dotyczących prawa rodzinnego w Anglii.

Co więcej, brytyjski rząd zaproponował w 2026 roku reformę, która może istotnie zmienić sytuację finansową milionów niezamężnych par.

1. Czy w Anglii istnieje małżeństwo przez wspólne zamieszkiwanie?

Nie. W Anglii i Walii nie istnieje automatyczny status prawny określany jako common law marriage.

Nawet jeżeli para mieszka razem przez 20 lat, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wychowuje dzieci, nie staje się z tego powodu małżeństwem.

Oznacza to, że partnerzy nie otrzymują automatycznie takich samych praw do podziału majątku, emerytur i finansów, jakie mogą przysługiwać małżonkom podczas rozwodu.

Nie oznacza to jednak całkowitego braku ochrony prawnej. Niektóre roszczenia mogą wynikać z własności nieruchomości, prawa trustów, zawartych umów albo obowiązków wobec dzieci.

2. Nowe prawo dla par niezamężnych w UK – co wydarzyło się w 2026 roku?

5 czerwca 2026 roku brytyjskie Ministry of Justice opublikowało konsultacje dotyczące reformy prawa rodzinnego pod nazwą A Fairer End to Relationships.

Rząd zaproponował stworzenie nowego systemu ochrony finansowej partnerów mieszkających razem bez zawarcia małżeństwa.

Jednym z celów reformy jest ochrona osób, które przez wiele lat pozostawały w związku, wychowywały dzieci lub zrezygnowały z pracy zawodowej, a po rozstaniu znalazły się w trudnej sytuacji finansowej.

Rozważane zmiany dotyczą między innymi:

• prawa do uzyskania świadczeń finansowych po rozstaniu;
• uprawnień dotyczących nieruchomości;
• potrzeb mieszkaniowych partnerów i dzieci;
• określonych roszczeń związanych z emeryturami;
• możliwości zawierania umów wyłączających ustawowy system roszczeń;
• dziedziczenia po zmarłym partnerze.

Stan na 14 października 2026 roku: reforma pozostaje na etapie prac legislacyjnych. Nowe uprawnienia nie weszły jeszcze w życie, a ich ostateczny zakres może się zmienić.

3. Czy po trzech latach wspólnego mieszkania partner otrzyma prawo do majątku?

Zgodnie z propozycją rządową para bez dzieci mogłaby zostać objęta nowym systemem po co najmniej trzech latach wspólnego zamieszkiwania.

Nie oznaczałoby to jednak automatycznej współwłasności domu, firmy lub oszczędności.

Planowany system miałby przede wszystkim umożliwiać sądowi uwzględnienie określonych potrzeb finansowych partnerów po rozstaniu.

Rząd nie proponuje automatycznego podziału majątku w proporcji 50/50.

Jeżeli reforma zostanie uchwalona w proponowanej postaci, partnerzy powinni również zwracać uwagę na termin składania roszczeń. Konsultacja przewiduje dwuletni termin liczony od zakończenia związku.

4. Czy partner/ka ma prawo do domu, jeżeli nie jest jego właścicielką?

Samo zamieszkiwanie w domu należącym do partnera nie oznacza automatycznego nabycia prawa własności.

Przykład:

Pan Marek kupił dom w Southampton za własne pieniądze. Nieruchomość została zarejestrowana wyłącznie na jego nazwisko. Po kilku latach zamieszkała z nim partnerka.

Po 12 latach związku para postanowiła się rozstać.

Czy partnerka może zażądać połowy nieruchomości?

Nie może skutecznie domagać się połowy domu wyłącznie dlatego, że mieszkała w nim przez 12 lat.

Trzeba jednak zbadać, czy istnieją inne podstawy roszczeń.

Znaczenie może mieć to, czy partnerka płaciła na zakup domu, spłacała hipotekę, finansowała istotne remonty albo czy strony wspólnie uzgodniły, że nieruchomość należy do obojga.

W takich sprawach mogą znaleźć zastosowanie zasady dotyczące beneficial interest, constructive trust oraz proprietary estoppel.

Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy dokumentów oraz historii finansowej związku.

5. Co to jest beneficial interest w nieruchomości?

Beneficial interest oznacza prawo do korzyści wynikających z własności nieruchomości.

Nie zawsze pokrywa się ono z nazwiskami wpisanymi do HM Land Registry.

Możliwa jest sytuacja, w której dom jest formalnie zarejestrowany na jedną osobę, ale druga osoba wykaże prawnie uzasadniony udział w jego wartości.

Z drugiej strony samo opłacanie rachunków za prąd, gaz czy zakupy spożywcze zazwyczaj nie wystarcza, aby automatycznie otrzymać udział w domu.

Istotne są wszystkie okoliczności, w tym ustalenia między partnerami, ich zamiary, zachowanie i dokumentacja finansowa.

6. Co zrobić, jeśli dom jest wspólną własnością pary niezamężnej?

Jeżeli partnerzy wspólnie kupili dom, powinni ustalić, w jaki sposób posiadają nieruchomość.

W Anglii i Walii rozróżnia się między innymi Joint Tenants i Tenants in Common.

W przypadku Tenants in Common możliwe jest ustalenie udziałów, na przykład:

• partner posiada 70%;
• partnerka posiada 30%.

Takie ustalenie może być szczególnie ważne, jeśli jedna osoba wpłaciła znacznie większy depozyt lub finansowała większość zakupu.

Najczęściej rekomendowanym dokumentem służącym precyzyjnemu określeniu udziałów jest Declaration of Trust.

Powinien on wyjaśniać również, co stanie się z domem, jeżeli partnerzy się rozstaną.

7. Czy partnerka może żądać sprzedaży domu po rozstaniu?

W odpowiednich okolicznościach tak.

Jeżeli istnieje spór dotyczący współwłasności nieruchomości, możliwe jest postępowanie na podstawie Trusts of Land and Appointment of Trustees Act 1996, znanej jako TOLATA.

Sąd może rozpatrzyć kwestię udziałów beneficjalnych i odpowiedniego zarządzania nieruchomością, w tym jej sprzedaży.

Nie oznacza to, że każdy partner może żądać sprzedaży każdej nieruchomości, w której mieszkał.

Prawo do wystąpienia z konkretnym roszczeniem zależy od istniejącego interesu prawnego i okoliczności sprawy.

8. Czy partner niebędący małżonkiem ma prawo do udziałów w firmie?

To jedno z najważniejszych pytań dla przedsiębiorców mieszkających w Anglii.

Sam fakt pozostawania w wieloletnim związku nieformalnym nie oznacza obecnie, że partner/ka automatycznie staje się współwłaścicielką przedsiębiorstwa.

Jeżeli mężczyzna posiada spółkę limited, należy sprawdzić, kto jest właścicielem udziałów, jakie prawa wynikają z dokumentów korporacyjnych i czy partnerka posiada samodzielną podstawę roszczenia.

Inaczej może wyglądać sytuacja, kiedy partnerka:

• posiada udziały w spółce;
• przekazała kapitał na rozwój przedsiębiorstwa;
• udzieliła firmie pożyczki;
• jest współwłaścicielką określonych aktywów;
• pracowała w firmie na podstawie odrębnych ustaleń;
• ma inne udokumentowane prawa kontraktowe lub majątkowe.

Przyszła reforma może mieć znaczenie również dla przedsiębiorców, szczególnie gdy znaczna część ich majątku związana jest z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Nie oznacza to jednak automatycznego przyznania partnerce połowy firmy. Zgodnie z propozycjami rządowymi ewentualne rozstrzygnięcia miałyby opierać się przede wszystkim na potrzebach finansowych, a nie na zasadzie równego podziału majątku.

9. Jak zabezpieczyć firmę przed roszczeniami partnera w UK?

Przedsiębiorca pozostający w związku nieformalnym powinien przeprowadzić analizę swojej sytuacji majątkowej.

Warto ustalić, jakie firmy należą do przedsiębiorcy, jakie posiada udziały, jakie aktywa są własnością poszczególnych spółek oraz czy partner lub partnerka nabyli jakiekolwiek prawa dotyczące prowadzonej działalności.

Bardzo ważne jest oddzielenie majątku prywatnego od majątku spółki.

Warto również przygotować Cohabitation Agreement i odpowiednio udokumentować własność udziałów.

Nie należy przenosić majątku na osoby trzecie lub tworzyć pozornych transakcji w celu udaremnienia istniejących lub potencjalnych roszczeń. Takie działania mogą prowadzić do poważnych komplikacji prawnych, podatkowych i korporacyjnych.

10. Co to jest Cohabitation Agreement?

Cohabitation Agreement to umowa zawierana przez osoby mieszkające razem, które nie są małżeństwem ani partnerami cywilnymi.

Jej zadaniem jest określenie zasad finansowych i majątkowych związku.

W umowie można uregulować między innymi:

• kto jest właścicielem domu i innych nieruchomości;
• do kogo należą oszczędności;
• kto jest właścicielem firmy i udziałów;
• jak partnerzy opłacają rachunki i koszty utrzymania;
• czy wspólne wydatki tworzą jakiekolwiek roszczenia;
• jak będą rozliczane wspólne inwestycje;
• co stanie się z majątkiem po rozstaniu;
• jak zostaną rozliczone pożyczki między partnerami.

Prawidłowo sporządzona umowa może pomóc w zapobieganiu sporom.

Nie stanowi jednak bezwzględnej gwarancji, że wszystkie przyszłe roszczenia zostaną wyłączone.

11. Czy Cohabitation Agreement jest prawnie wiążąca?

Może być prawnie skuteczną umową, jeżeli spełnia odpowiednie wymogi prawa kontraktowego, jej postanowienia są prawidłowo sformułowane, a strony świadomie i dobrowolnie wyrażają zgodę.

Znaczenie ma też ujawnienie istotnych informacji finansowych oraz uzyskanie niezależnej porady prawnej.

Nie każda klauzula będzie automatycznie wykonalna. Umowa nie może skutecznie wyłączyć ustawowych praw dzieci ani koniecznie ograniczyć wszystkich uprawnień, które mogą wynikać z przyszłych przepisów.

12. Czy partnerzy powinni podpisać umowę przed zmianą prawa?

Warto rozważyć zawarcie odpowiednio przygotowanej umowy już teraz, szczególnie jeśli jedna ze stron posiada znaczny majątek, firmy albo nieruchomości.

Dokumentowanie rzeczywistych ustaleń jest zazwyczaj łatwiejsze, gdy związek trwa, a partnerzy potrafią ze sobą współpracować.

Trzeba jednak pamiętać, że nie wiadomo jeszcze, jakie wymagania ostatecznie wprowadzi przyszła ustawa ani jak będzie traktowała umowy zawarte wcześniej.

Dlatego po uchwaleniu nowych przepisów umowę należy ponownie przeanalizować.

13. Czy po zmianie prawa będzie można zrezygnować z roszczeń majątkowych?

Rząd brytyjski zaproponował mechanizm określany jako opt-out.

Oznaczałoby to możliwość wspólnego zdecydowania, że partnerzy nie chcą być objęci nowym ustawowym systemem roszczeń.

Propozycja przewiduje jednak zabezpieczenia prawne, w tym niezależną poradę dla każdej strony, ujawnienie istotnych informacji finansowych i formalne podpisanie odpowiedniej umowy.

Przepisy te nie są jeszcze obowiązującym prawem.

14. Czy posiadanie dzieci zmienia prawa majątkowe pary niezamężnej?

Tak, dzieci mogą mieć bardzo istotne znaczenie.

Już obecnie Children Act 1989 przewiduje możliwość uzyskania określonych świadczeń finansowych dla dziecka od rodzica.

W odpowiednich przypadkach mogą one obejmować również zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych dziecka.

Oznacza to, że właściciel domu może mieć określone obowiązki finansowe związane z dziećmi, nawet jeśli nieruchomość została nabyta wyłącznie przez niego.

Nie jest to jednak automatyczne przyznanie drugiemu rodzicowi udziału we własności domu.

15. Czy matka dzieci może mieszkać w domu należącym do ojca po rozstaniu?

Może to być możliwe w zależności od sytuacji prawnej i ewentualnego rozstrzygnięcia sądu.

Jeżeli dzieci wymagają zabezpieczenia mieszkaniowego, sąd może rozważyć odpowiednie rozwiązania finansowe.

Nie należy jednak przyjmować, że matka dzieci ma zawsze bezterminowe prawo zamieszkiwania w każdej nieruchomości należącej do ojca.

Każdy przypadek wymaga analizy potrzeb dzieci, możliwości finansowych rodziców i dostępnych środków prawnych.

16. A jeśli para nie ma dzieci?

Obecnie rozliczenia finansowe par bezdzietnych opierają się przede wszystkim na prawach własności, umowach oraz innych istniejących podstawach prawnych.

Nie ma ogólnego systemu podziału całego majątku partnerów porównywalnego z rozwodem.

Jednak projektowana reforma może przyznać dodatkowe uprawnienia finansowe również parom bez dzieci, jeżeli będą spełniały odpowiednie kryteria.

Dlatego osoby pozostające w długich związkach powinny wiedzieć, jakie aktywa należą do każdej z nich i jakie są ich wzajemne zobowiązania.

17. Czy partnerka ma prawo do połowy oszczędności po 10 latach wspólnego życia?

Nie automatycznie.

Dziesięć lat wspólnego zamieszkiwania nie tworzy obecnie prawa do połowy oszczędności znajdujących się na indywidualnym rachunku drugiej osoby.

Mogą jednak istnieć odrębne podstawy roszczeń, przykładowo wynikające z umowy albo rzeczywistej własności środków.

Konto wspólne również nie powinno być utożsamiane bez dodatkowej analizy z bezwarunkowym prawem każdej strony do połowy całego salda w każdych okolicznościach.

18. Czy można zabezpieczyć majątek kupiony przed związkiem?

Tak, warto odpowiednio udokumentować jego pochodzenie i aktualną własność.

Dotyczy to nieruchomości, firm, udziałów, inwestycji i oszczędności.

Właściciel powinien zachować dokumenty nabycia, dowody finansowania i informacje o późniejszych zmianach.

Jeżeli partnerzy chcą uregulować sposób traktowania tego majątku podczas związku i po jego zakończeniu, mogą rozważyć zawarcie Cohabitation Agreement.

19. Czy partnerka może otrzymać część emerytury bez ślubu?

Według obecnych przepisów nie ma ogólnego uprawnienia do podziału emerytury partnera po rozstaniu analogicznego do rozwodowego pension sharing.

Rząd zaproponował jednak, aby w przyszłym systemie sąd mógł stosować również określone rozstrzygnięcia dotyczące praw emerytalnych.

Jest to propozycja, a nie obowiązujące już prawo.

Osobną kwestią są świadczenia po śmierci partnera, które mogą zależeć od regulaminu konkretnego programu emerytalnego i wskazanych beneficjentów.

20. Czy niezamężna partnerka dziedziczy dom po śmierci partnera?

Według obecnego prawa w Anglii i Walii partnerka nie ma automatycznego prawa do dziedziczenia na podstawie zasad dziedziczenia ustawowego wyłącznie dlatego, że mieszkała ze zmarłym.

Może jednak istnieć prawo wynikające ze współwłasności, testamentu lub możliwość ubiegania się o odpowiednie świadczenia ze spadku na podstawie Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975, jeśli spełnione są ustawowe warunki.

Dlatego osoby żyjące w związkach nieformalnych powinny rozważyć sporządzenie testamentów oraz odpowiednie zaplanowanie sukcesji.

W 2026 roku rząd zaproponował również reformę praw spadkowych partnerów niezamężnych.

21. Czy warto przepisać dom lub firmę na rodzinę, aby uniknąć roszczeń partnera?

Takiej decyzji nie należy podejmować bez indywidualnej porady prawnej i podatkowej.

Przeniesienie majątku na dzieci, rodziców, rodzeństwo albo inne podmioty może wywołać konsekwencje podatkowe, finansowe i prawne.

Nie ma również gwarancji, że transakcja dokonana wyłącznie w celu udaremnienia roszczeń będzie skuteczna.

Zabezpieczenie majątku powinno być zgodne z prawem, transparentne i oparte na rzeczywistych stosunkach własnościowych.

22. Jakie dokumenty warto przygotować przed rozstaniem?

W zależności od sytuacji mogą to być:

1. Cohabitation Agreement.
2. Declaration of Trust dotycząca nieruchomości.
3. Dokumenty potwierdzające własność domu.
4. Dokumentacja kredytu hipotecznego.
5. Dokumenty związane z firmami i udziałami.
6. Historia wkładów i rozliczeń finansowych.
7. Umowy pożyczek między partnerami.
8. Dokumenty dotyczące wspólnych inwestycji.
9. Testamenty i dokumenty dotyczące dziedziczenia.
10. Porozumienie dotyczące rozliczeń w przypadku rozstania.

Właściwy zestaw dokumentów zależy od tego, czy para posiada wspólny dom, dzieci, firmy, nieruchomości inwestycyjne oraz inne aktywa.

23. Co zrobić, jeżeli partnerzy już się rozstali?

Najpierw należy ustalić faktyczny stan majątkowy.

W szczególności trzeba sprawdzić, kto jest właścicielem nieruchomości, jakie istnieją zobowiązania i czy którekolwiek z partnerów posiada udział beneficjalny w domu.

Należy również zbadać sytuację dzieci i ewentualne istniejące roszczenia finansowe.

Jeżeli możliwe jest porozumienie, strony mogą rozważyć odpowiednio przygotowany Separation Agreement lub Deed of Settlement.

Jeśli sprawa jest sporna, konieczna może być analiza możliwości postępowania sądowego, w tym na podstawie TOLATA albo Children Act 1989.

24. Czy rozstanie pary niezamężnej wymaga rozwodu?

Nie.

Rozwód dotyczy osób pozostających w ważnym prawnie małżeństwie.

Partnerzy niezamężni nie przeprowadzają postępowania rozwodowego tylko dlatego, że kończą wspólne życie.

Mogą jednak potrzebować oddzielnych działań prawnych dotyczących domu, firmy, pieniędzy, dzieci albo innych zobowiązań.

25. Czy Polacy mieszkający w UK mogą zawrzeć Cohabitation Agreement?

Tak. Obywatelstwo polskie nie stanowi samo w sobie przeszkody do zawarcia odpowiedniej umowy dotyczącej związku nieformalnego w Anglii i Walii.

Jeżeli partnerzy mają również aktywa w Polsce, konieczna może być dodatkowa analiza prawa właściwego, jurysdykcji oraz zasad dotyczących nieruchomości położonych za granicą.

Angielska umowa nie zawsze rozstrzygnie automatycznie wszystkie kwestie własności nieruchomości lub udziałów w polskich podmiotach.

26. Czy lepiej podpisać umowę teraz, czy dopiero po wprowadzeniu nowej ustawy?

Wiele par powinno rozważyć uregulowanie obecnej sytuacji już teraz.

Odpowiednio sporządzona dokumentacja może ograniczyć ryzyko nieporozumień i pozwolić jasno określić istniejące prawa.

Nie należy jednak zakładać, że podpisanie jakiejkolwiek umowy w 2026 roku zagwarantuje całkowitą ochronę przed wszystkimi przepisami, które mogą wejść w życie w przyszłości.

Po zakończeniu procesu legislacyjnego może być konieczne przygotowanie dodatkowych dokumentów.

27. Jak zabezpieczyć się przed kosztownym podziałem majątku po zakończeniu związku?

Najważniejsze jest wczesne ustalenie sytuacji prawnej.

Partnerzy powinni znać odpowiedzi na cztery podstawowe pytania:

Kto rzeczywiście jest właścicielem domu? Do kogo należą firmy i oszczędności? Czy istnieją jakiekolwiek wspólne zobowiązania? Jakie prawa i obowiązki wynikają z posiadania dzieci?

Na tej podstawie można opracować dokumenty odpowiednie do indywidualnej sytuacji.

Wieloletnie związki nieformalne często wiążą się z takimi samymi inwestycjami życiowymi jak małżeństwa, ale aktualne zasady ich rozliczania są odmienne.

Dlatego nie warto pozostawiać tych kwestii bez formalnych ustaleń.

Podział majątku par niezamężnych w UK – pomoc prawna Ask Montgomery Advocates

Mieszkasz z partnerem lub partnerką bez ślubu? Posiadacie dom, firmy, oszczędności albo dzieci? Obawiasz się, że po rozstaniu pojawią się roszczenia majątkowe?

Ask Montgomery Advocates oferuje konsultacje dotyczące sytuacji prawnej partnerów niepozostających w małżeństwie w Anglii i Walii.

Pomagamy w analizie kwestii dotyczących nieruchomości, własności majątku, rozliczeń finansowych, dzieci i dokumentów mających na celu ochronę interesów klienta.

Każda sytuacja wymaga osobnej analizy, szczególnie gdy w grę wchodzą firmy, znaczny majątek albo wieloletnia zależność finansowa partnerów.

Anna Montgomery – Ask Montgomery Advocates

Obsługa klientów na terenie Anglii i Walii, również w języku polskim.

Telefon: 07703 392121 / 020 3951 9551

Strona internetowa: www.rozwod.co.uk

Umów konsultację i sprawdź, jakie dokumenty warto przygotować, aby zabezpieczyć swój majątek zgodnie z obowiązującym prawem.

WIDEO-KONSULTACJA-CALE UK, koszt £250.

Informacja: artykuł przedstawia stan prawny oraz propozycje legislacyjne aktualne na 14 października 2026 roku. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Kopiuj listę pytań